<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fr">
	<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Formulae_Alsaticae</id>
	<title>Formulae Alsaticae - Historique des versions</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Formulae_Alsaticae"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Formulae_Alsaticae&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-16T20:17:22Z</updated>
	<subtitle>Historique des versions pour cette page sur le wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.31.16</generator>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Formulae_Alsaticae&amp;diff=11735&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira le 12 novembre 2021 à 12:39</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Formulae_Alsaticae&amp;diff=11735&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-11-12T12:39:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 12 novembre 2021 à 12:39&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l4&quot; &gt;Ligne 4 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 4 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&amp;quot;&amp;gt;Notice connexe&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&amp;quot;&amp;gt;Notice connexe&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;[[Droit_de_l&amp;#039;Alsace|Droit de l’Alsace]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;François Igersheim&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;[[Droit_de_l&amp;#039;Alsace|Droit de l’Alsace]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;François Igersheim&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:F]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:F&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]][[Category:Droit (sources et pratique du droit) et Justice]][[Category:Education, production intellectuelle et artistique&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-8785:rev-11735 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Formulae_Alsaticae&amp;diff=8785&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mhubert le 20 janvier 2021 à 14:48</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Formulae_Alsaticae&amp;diff=8785&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-01-20T14:48:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 20 janvier 2021 à 14:48&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;La « formule » est un modèle de lettre de la fin de l’époque mérovingienne et carolingienne, évoquant différentes éventualités de la vie publique ou privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Les « formules » ont été réunies en recueils et constituent des sources précieuses pour l’histoire du droit (v. [[Droit_de_l&amp;#039;Alsace|Droit de l’Alsace]]). Ces recueils prennent le nom de la localité où elles ont été trouvées ou encore où on a situé leur copiste ou auteur.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;C’est en 1687 qu’on imprime à Paris un recueil de 27 formules intitulées &amp;#039;&amp;#039;Formulae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039;, peut-être parce que la première découverte de ces formules avait été faite en Alsace : les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; (de Murbach), reproduites à partir d’un manuscrit de Saint-Gall de la fin du VIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Elles sont réimprimées à Francfort en 1720, par Jean-Georges Eccard. Elles sont décrites par le diplomatiste baron de Zurlauben dans sa &amp;#039;&amp;#039;Notice sur les formules d’Alsace&amp;#039;&amp;#039;. Elles traitent des cas de donation de précaires, manumission, exemption de tribut accordé à un monastère, autorisations royales pour les élections d’évêque ou d’abbé, fondation d’abbaye, lettres de recommandation, excuses pour absences, mémoire en défense d’une cause en appel, lettres épiscopales aux prêtres prescrivant des jeûnes, demande d’hospitalité de l’évêque de Constance à l’évêque de Strasbourg pour un voyage (de Constance à Luxeuil)…&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Au XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, Eugène de Roziere procède à la première publication scientifique moderne des « &amp;#039;&amp;#039;Formulae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039; ». Puis Karl Zeumer, dans un volume des &amp;#039;&amp;#039;Monumenta Germaniae Historica&amp;#039;&amp;#039;, réunit les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; et les trois&amp;#039;&amp;#039;Formulae Argentinenses&amp;#039;&amp;#039; (de Strasbourg) découvertes dans un manuscrit du IX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, à Berne, par le professeur de l’Université de Berne, Hermann Hagen et publiées en 1872 à l’occasion de l’inauguration de l’Université impériale de Strasbourg. La recherche actuelle (Rio) date les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; de 780-790 et adopte une datation plus basse, soit la fin du IX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; pour les manuscrits de Saint-Gall (communication de M. Benoit Tock).&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;La «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;formule&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» est un modèle de lettre de la fin de l’époque mérovingienne et carolingienne, évoquant différentes éventualités de la vie publique ou privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Les «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;formules&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» ont été réunies en recueils et constituent des sources précieuses pour l’histoire du droit (v. [[Droit_de_l&amp;#039;Alsace|Droit de l’Alsace]]). Ces recueils prennent le nom de la localité où elles ont été trouvées ou encore où on a situé leur copiste ou auteur.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;C’est en 1687 qu’on imprime à Paris un recueil de 27 formules intitulées &amp;#039;&amp;#039;Formulae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039;, peut-être parce que la première découverte de ces formules avait été faite en Alsace&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; (de Murbach), reproduites à partir d’un manuscrit de Saint-Gall de la fin du VIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Elles sont réimprimées à Francfort en 1720, par Jean-Georges Eccard. Elles sont décrites par le diplomatiste baron de Zurlauben dans sa &amp;#039;&amp;#039;Notice sur les formules d’Alsace&amp;#039;&amp;#039;. Elles traitent des cas de donation de précaires, manumission, exemption de tribut accordé à un monastère, autorisations royales pour les élections d’évêque ou d’abbé, fondation d’abbaye, lettres de recommandation, excuses pour absences, mémoire en défense d’une cause en appel, lettres épiscopales aux prêtres prescrivant des jeûnes, demande d’hospitalité de l’évêque de Constance à l’évêque de Strasbourg pour un voyage (de Constance à Luxeuil)…&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Au XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, Eugène de Roziere procède à la première publication scientifique moderne des «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&amp;#039;&amp;#039;Formulae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;». Puis Karl Zeumer, dans un volume des &amp;#039;&amp;#039;Monumenta Germaniae Historica&amp;#039;&amp;#039;, réunit les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; et les trois&amp;#039;&amp;#039;Formulae Argentinenses&amp;#039;&amp;#039; (de Strasbourg) découvertes dans un manuscrit du IX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, à Berne, par le professeur de l’Université de Berne, Hermann Hagen et publiées en 1872 à l’occasion de l’inauguration de l’Université impériale de Strasbourg. La recherche actuelle (Rio) date les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; de 780-790 et adopte une datation plus basse, soit la fin du IX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; pour les manuscrits de Saint-Gall (communication de M. Benoit Tock).&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Bibliographie&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&amp;quot;&amp;gt;Bibliographie&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;LE PELLETIER (Claude), &amp;#039;&amp;#039;Codex canonum veteris Ecclesiae romanae a Fr. Pithaeo ad vett. MMSS. Codd. restitutus et notis illustratus. Accedunt formulae antiquae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039;, Paris, 1687, p. 433 et suiv.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;ECKHART (Johann Georg von), &amp;#039;&amp;#039;Leges Francorum Salicae et Ripuariorum&amp;#039;&amp;#039;, Francfort-sur-le-Main et Leipzig, 1720, p. 731 et suiv.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;LA TOUR-CHÂTILLON DE ZURLAUBEN (Béat Fidèle Antoine Jean Dominique de), « Notice sur les formules d’Alsace », dans &amp;#039;&amp;#039;L’Histoire de l’Académie des Inscriptions et Belles Lettres&amp;#039;&amp;#039;, t. 36, 1774.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;ROZIÈRE (Eugène de), &amp;#039;&amp;#039;Recueil général des formules usitées dans l’empire des Francs du cinquième au dixième siècle&amp;#039;&amp;#039;, 3 vol., Paris, 1859-1871.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;HAGEN (Hermann), &amp;#039;&amp;#039;Festschrift zur Gründung der Universität&amp;#039;&amp;#039;, Strasbourg, 1872.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;ZEUMER (Karl), « Formulae Merovingici et Karolini aevi », dans &amp;#039;&amp;#039;Monumenta Germaniae Historica&amp;#039;&amp;#039;, série Leges, Hanovre, 1886.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;BROWN (Warren), « Konfliktaustragung, Praxis der Schriftlichkeit und persönliche Beziehungen in den Karolingischen Formelsammlungen », ESDERS (Stefan)&amp;amp;nbsp;(dir.), &amp;#039;&amp;#039;Rechtsverständniss und Konfliktbewältigung, gerichtliche und außergerichtliche Strategien im Mittelalter&amp;#039;&amp;#039;, Cologne, 2007.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;RIO (Alice), &amp;#039;&amp;#039;Legal practice and the written word in the Early Middle Ages. Frankish Formulae, c. 500-1000&amp;#039;&amp;#039;, Cambridge, 2009, p. 150-151.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;LE PELLETIER (Claude), &amp;#039;&amp;#039;Codex canonum veteris Ecclesiae romanae a Fr. Pithaeo ad vett. MMSS. Codd. restitutus et notis illustratus. Accedunt formulae antiquae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039;, Paris, 1687, p. 433 et suiv.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;ECKHART (Johann Georg von), &amp;#039;&amp;#039;Leges Francorum Salicae et Ripuariorum&amp;#039;&amp;#039;, Francfort-sur-le-Main et Leipzig, 1720, p. 731 et suiv.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;LA TOUR-CHÂTILLON DE ZURLAUBEN (Béat Fidèle Antoine Jean Dominique de), «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Notice sur les formules d’Alsace&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», dans &amp;#039;&amp;#039;L’Histoire de l’Académie des Inscriptions et Belles Lettres&amp;#039;&amp;#039;, t. 36, 1774.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;ROZIÈRE (Eugène de), &amp;#039;&amp;#039;Recueil général des formules usitées dans l’empire des Francs du cinquième au dixième siècle&amp;#039;&amp;#039;, 3 vol., Paris, 1859-1871.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;HAGEN (Hermann), &amp;#039;&amp;#039;Festschrift zur Gründung der Universität&amp;#039;&amp;#039;, Strasbourg, 1872.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;ZEUMER (Karl), «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Formulae Merovingici et Karolini aevi&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», dans &amp;#039;&amp;#039;Monumenta Germaniae Historica&amp;#039;&amp;#039;, série Leges, Hanovre, 1886.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;BROWN (Warren), «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Konfliktaustragung, Praxis der Schriftlichkeit und persönliche Beziehungen in den Karolingischen Formelsammlungen&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», ESDERS (Stefan)&amp;amp;nbsp;(dir.), &amp;#039;&amp;#039;Rechtsverständniss und Konfliktbewältigung, gerichtliche und außergerichtliche Strategien im Mittelalter&amp;#039;&amp;#039;, Cologne, 2007.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;RIO (Alice), &amp;#039;&amp;#039;Legal practice and the written word in the Early Middle Ages. Frankish Formulae, c. 500-1000&amp;#039;&amp;#039;, Cambridge, 2009, p. 150-151.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Notice connexe&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&amp;quot;&amp;gt;Notice connexe&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;[[Droit_de_l&amp;#039;Alsace|Droit de l’Alsace]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;François Igersheim&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;[[Droit_de_l&amp;#039;Alsace|Droit de l’Alsace]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;François Igersheim&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:F&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]][[Category:Arts]][[Category:Bibliothèques&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:F]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-4174:rev-8785 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mhubert</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Formulae_Alsaticae&amp;diff=4174&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira : Page créée avec « &lt;p class=&quot;mw-parser-output&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La « formule » est un modèle de lettre de la fin de l’époque mérovingienne et carolingienne, évoquant diff... »</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Formulae_Alsaticae&amp;diff=4174&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2020-07-18T16:40:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Page créée avec « &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;La « formule » est un modèle de lettre de la fin de l’époque mérovingienne et carolingienne, évoquant diff... »&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Nouvelle page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;La « formule » est un modèle de lettre de la fin de l’époque mérovingienne et carolingienne, évoquant différentes éventualités de la vie publique ou privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Les « formules » ont été réunies en recueils et constituent des sources précieuses pour l’histoire du droit (v. [[Droit_de_l&amp;#039;Alsace|Droit de l’Alsace]]). Ces recueils prennent le nom de la localité où elles ont été trouvées ou encore où on a situé leur copiste ou auteur.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;C’est en 1687 qu’on imprime à Paris un recueil de 27 formules intitulées &amp;#039;&amp;#039;Formulae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039;, peut-être parce que la première découverte de ces formules avait été faite en Alsace : les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; (de Murbach), reproduites à partir d’un manuscrit de Saint-Gall de la fin du VIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Elles sont réimprimées à Francfort en 1720, par Jean-Georges Eccard. Elles sont décrites par le diplomatiste baron de Zurlauben dans sa &amp;#039;&amp;#039;Notice sur les formules d’Alsace&amp;#039;&amp;#039;. Elles traitent des cas de donation de précaires, manumission, exemption de tribut accordé à un monastère, autorisations royales pour les élections d’évêque ou d’abbé, fondation d’abbaye, lettres de recommandation, excuses pour absences, mémoire en défense d’une cause en appel, lettres épiscopales aux prêtres prescrivant des jeûnes, demande d’hospitalité de l’évêque de Constance à l’évêque de Strasbourg pour un voyage (de Constance à Luxeuil)…&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Au XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, Eugène de Roziere procède à la première publication scientifique moderne des « &amp;#039;&amp;#039;Formulae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039; ». Puis Karl Zeumer, dans un volume des &amp;#039;&amp;#039;Monumenta Germaniae Historica&amp;#039;&amp;#039;, réunit les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; et les trois&amp;#039;&amp;#039;Formulae Argentinenses&amp;#039;&amp;#039; (de Strasbourg) découvertes dans un manuscrit du IX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, à Berne, par le professeur de l’Université de Berne, Hermann Hagen et publiées en 1872 à l’occasion de l’inauguration de l’Université impériale de Strasbourg. La recherche actuelle (Rio) date les &amp;#039;&amp;#039;Formulae Morbacences&amp;#039;&amp;#039; de 780-790 et adopte une datation plus basse, soit la fin du IX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; pour les manuscrits de Saint-Gall (communication de M. Benoit Tock).&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large;&amp;quot;&amp;gt;Bibliographie&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;LE PELLETIER (Claude), &amp;#039;&amp;#039;Codex canonum veteris Ecclesiae romanae a Fr. Pithaeo ad vett. MMSS. Codd. restitutus et notis illustratus. Accedunt formulae antiquae Alsaticae&amp;#039;&amp;#039;, Paris, 1687, p. 433 et suiv.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ECKHART (Johann Georg von), &amp;#039;&amp;#039;Leges Francorum Salicae et Ripuariorum&amp;#039;&amp;#039;, Francfort-sur-le-Main et Leipzig, 1720, p. 731 et suiv.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;LA TOUR-CHÂTILLON DE ZURLAUBEN (Béat Fidèle Antoine Jean Dominique de), « Notice sur les formules d’Alsace », dans &amp;#039;&amp;#039;L’Histoire de l’Académie des Inscriptions et Belles Lettres&amp;#039;&amp;#039;, t. 36, 1774.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ROZIÈRE (Eugène de), &amp;#039;&amp;#039;Recueil général des formules usitées dans l’empire des Francs du cinquième au dixième siècle&amp;#039;&amp;#039;, 3 vol., Paris, 1859-1871.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;HAGEN (Hermann), &amp;#039;&amp;#039;Festschrift zur Gründung der Universität&amp;#039;&amp;#039;, Strasbourg, 1872.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ZEUMER (Karl), « Formulae Merovingici et Karolini aevi », dans &amp;#039;&amp;#039;Monumenta Germaniae Historica&amp;#039;&amp;#039;, série Leges, Hanovre, 1886.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;BROWN (Warren), « Konfliktaustragung, Praxis der Schriftlichkeit und persönliche Beziehungen in den Karolingischen Formelsammlungen », ESDERS (Stefan)&amp;amp;nbsp;(dir.), &amp;#039;&amp;#039;Rechtsverständniss und Konfliktbewältigung, gerichtliche und außergerichtliche Strategien im Mittelalter&amp;#039;&amp;#039;, Cologne, 2007.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;RIO (Alice), &amp;#039;&amp;#039;Legal practice and the written word in the Early Middle Ages. Frankish Formulae, c. 500-1000&amp;#039;&amp;#039;, Cambridge, 2009, p. 150-151.&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large;&amp;quot;&amp;gt;Notice connexe&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;[[Droit_de_l&amp;#039;Alsace|Droit de l’Alsace]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;François Igersheim&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
[[Category:F]][[Category:Arts]][[Category:Bibliothèques]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
</feed>