<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fr">
	<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Dung</id>
	<title>Dung - Historique des versions</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Dung"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-24T00:59:56Z</updated>
	<subtitle>Historique des versions pour cette page sur le wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.31.16</generator>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=10898&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira le 12 octobre 2021 à 12:29</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=10898&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-10-12T12:29:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 12 octobre 2021 à 12:29&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot; &gt;Ligne 2 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 2 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Dünger&amp;#039;&amp;#039;, fumier, fumure, &amp;#039;&amp;#039;Mist&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Dünger&amp;#039;&amp;#039;, fumier, fumure, &amp;#039;&amp;#039;Mist&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La fumure joue un rôle capital dans l’amendement des terres connu sous le nom de «&amp;amp;nbsp;mélioration&amp;amp;nbsp;» ou de «&amp;amp;nbsp;bonification&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;). L’action de fumer (&amp;#039;&amp;#039;düngen&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Düngung&amp;#039;&amp;#039;) s’avère indispensable pour assurer des rendements satisfaisants, en particulier pour ce qui est des sols carencés (tels les sables des Harts autour de Haguenau et de Colmar) ou épuisés par une production forcée de céréales, la mise en jachère, dans le cadre de &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;l’assolement &lt;/del&gt;triennal ou biennal, ne suffisant pas à reconstituer le sol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La fumure joue un rôle capital dans l’amendement des terres connu sous le nom de «&amp;amp;nbsp;mélioration&amp;amp;nbsp;» ou de «&amp;amp;nbsp;bonification&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;). L’action de fumer (&amp;#039;&amp;#039;düngen&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Düngung&amp;#039;&amp;#039;) s’avère indispensable pour assurer des rendements satisfaisants, en particulier pour ce qui est des sols carencés (tels les sables des Harts autour de Haguenau et de Colmar) ou épuisés par une production forcée de céréales, la mise en jachère, dans le cadre de &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;l’[[Assolement|assolement]] &lt;/ins&gt;triennal ou biennal, ne suffisant pas à reconstituer le sol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l56&quot; &gt;Ligne 56 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 56 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Notices connexes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Notices connexes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-10824:rev-10898 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=10824&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira le 11 octobre 2021 à 15:18</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=10824&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-10-11T15:18:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 11 octobre 2021 à 15:18&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l55&quot; &gt;Ligne 55 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 55 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Notices connexes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Notices connexes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l65&quot; &gt;Ligne 65 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 66 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Vidange|Vidange]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Vidange|Vidange]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:D]][[Category:Agriculture, Elevage, Pêche&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]][[Category:Communautés rurales&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:D]] [[Category:Agriculture, Elevage, Pêche]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-10820:rev-10824 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=10820&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira le 11 octobre 2021 à 15:17</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=10820&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-10-11T15:17:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 11 octobre 2021 à 15:17&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l60&quot; &gt;Ligne 60 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 60 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Besserung|Besserung]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Besserung|Besserung]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Elevage&lt;/del&gt;|Elevage]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Élevage&lt;/ins&gt;|Elevage]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Latrines|Latrines]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Latrines|Latrines]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l66&quot; &gt;Ligne 66 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 66 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Vidange|Vidange]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Vidange|Vidange]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:D]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:D&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]][[Category:Agriculture, Elevage, Pêche]][[Category:Communautés rurales&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-9058:rev-10820 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=9058&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mhubert le 5 février 2021 à 07:27</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=9058&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-02-05T07:27:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 5 février 2021 à 07:27&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Dünger&amp;#039;&amp;#039;, fumier, fumure, &amp;#039;&amp;#039;Mist&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Dünger&amp;#039;&amp;#039;, fumier, fumure, &amp;#039;&amp;#039;Mist&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La fumure joue un rôle capital dans l’amendement des terres connu sous le nom de «&amp;amp;nbsp;mélioration&amp;amp;nbsp;» ou de «&amp;amp;nbsp;bonification&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;). L’action de fumer (&amp;#039;&amp;#039;düngen&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Düngung&amp;#039;&amp;#039;) s’avère indispensable pour assurer des rendements satisfaisants, en particulier pour ce qui est des sols carencés (tels les sables des Harts autour de Haguenau et de Colmar) ou épuisés par une production forcée de céréales, la mise en jachère, dans le cadre de l’assolement triennal ou biennal, ne suffisant pas à reconstituer le sol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La fumure joue un rôle capital dans l’amendement des terres connu sous le nom de «&amp;amp;nbsp;mélioration&amp;amp;nbsp;» ou de «&amp;amp;nbsp;bonification&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;). L’action de fumer (&amp;#039;&amp;#039;düngen&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Düngung&amp;#039;&amp;#039;) s’avère indispensable pour assurer des rendements satisfaisants, en particulier pour ce qui est des sols carencés (tels les sables des Harts autour de Haguenau et de Colmar) ou épuisés par une production forcée de céréales, la mise en jachère, dans le cadre de l’assolement triennal ou biennal, ne suffisant pas à reconstituer le sol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= La grande variété des fertilisants =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= La grande variété des fertilisants =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Avant l’utilisation des engrais chimiques, on procède, tantôt par marnage, tantôt par chaulage, à l’apport d’éléments dont le sol a besoin (plâtre, gypse, marne, alluvions de l’Ill, suie et cendre, boue des chemins), savoir-faire intuitif ou expérimental qui se transmet d’une génération à l’autre. S’y ajoute tout naturellement la fumure végétale liée à l’enfouissement de la paille, des fanes, des pois, les uns et les autres fournisseurs d’azote, ou de diverses matières organiques que procurent les sarclures du jardin, les balayures de la grange ou le gazon prélevé sur les terres communales. L’essentiel de la fertilisation réside cependant dans le fumier animal, qu’il provienne de la campagne (&amp;#039;&amp;#039;Hofbesserung&amp;#039;&amp;#039;) ou de la ville (le &amp;#039;&amp;#039;Gassenkot&amp;#039;&amp;#039; provenant de la décomposition de toutes sortes de détritus confiés à la rue). Cette dernière est en effet pourvoyeuse d’engrais au point qu’Arthur Young déplore que l’Alsace ne compte pas suffisamment de grandes villes, à l’instar de la Flandre, pour participer de la sorte à l’intensification de son agriculture. Très prisé par les maraîchers et les paysans de la campagne environnante, qui affluent régulièrement en ville avec leurs tombereaux, le fumier urbain peut provenir soit de la vidange réglementée des latrines (Strasbourg), soit de l’étable des bouchers et aubergistes, soit de l’écurie des garnisons (Neuf-Brisach, Haguenau) dont l’une des missions est de fournir le crottin que leur procure une importante cavalerie. La hausse du prix du fumier – de 2 à 10 livres tournois la charretée à Colmar – reflète l’augmentation de la demande au cours du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Avant l’utilisation des engrais chimiques, on procède, tantôt par marnage, tantôt par chaulage, à l’apport d’éléments dont le sol a besoin (plâtre, gypse, marne, alluvions de l’Ill, suie et cendre, boue des chemins), savoir-faire intuitif ou expérimental qui se transmet d’une génération à l’autre. S’y ajoute tout naturellement la fumure végétale liée à l’enfouissement de la paille, des fanes, des pois, les uns et les autres fournisseurs d’azote, ou de diverses matières organiques que procurent les sarclures du jardin, les balayures de la grange ou le gazon prélevé sur les terres communales. L’essentiel de la fertilisation réside cependant dans le fumier animal, qu’il provienne de la campagne (&amp;#039;&amp;#039;Hofbesserung&amp;#039;&amp;#039;) ou de la ville (le &amp;#039;&amp;#039;Gassenkot&amp;#039;&amp;#039; provenant de la décomposition de toutes sortes de détritus confiés à la rue). Cette dernière est en effet pourvoyeuse d’engrais au point qu’Arthur Young déplore que l’Alsace ne compte pas suffisamment de grandes villes, à l’instar de la Flandre, pour participer de la sorte à l’intensification de son agriculture. Très prisé par les maraîchers et les paysans de la campagne environnante, qui affluent régulièrement en ville avec leurs tombereaux, le fumier urbain peut provenir soit de la vidange réglementée des latrines (Strasbourg), soit de l’étable des bouchers et aubergistes, soit de l’écurie des garnisons (Neuf-Brisach, Haguenau) dont l’une des missions est de fournir le crottin que leur procure une importante cavalerie. La hausse du prix du fumier – de 2 à 10 livres tournois la charretée à Colmar – reflète l’augmentation de la demande au cours du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Le fumier au coeur de la «&amp;amp;nbsp;révolution agricole&amp;amp;nbsp;» =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Le fumier au coeur de la «&amp;amp;nbsp;révolution agricole&amp;amp;nbsp;» =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Avant la pratique systématique de la stabulation, il se trouve que le fumier, à défaut d’être soigneusement récupéré, est gaspillé sur les espaces ouverts à la vaine pâture ou que la pénurie de paille, entrant dans sa composition, en limite l’utilisation. Le bétail, dont l’entretien répond à une nécessité, cesse peu à peu d’être exclusivement un auxiliaire de l’homme pour devenir un fournisseur d’engrais, donc un acteur majeur dans le processus de la fertilisation du sol. Une vache peut donner entre 10 et 20 kilos de fumier par jour&amp;amp;nbsp;; un cheval 15 à 20&amp;amp;nbsp;% moins. Or ce bétail, s’il faut le nourrir autrement – et plus efficacement – que sur les pâturages communaux ou sur les prés périodiquement mis en défens, devient le concurrent alimentaire de l’homme&amp;amp;nbsp;: dans la mesure où une partie des terres cultivables, sur les soles vouées traditionnellement aux grains, lui est consacrée par la pratique des cultures fourragères (trèfle, luzerne, sainfoin&amp;amp;nbsp;; navets et betteraves) ou encore dans la mesure où il participe directement à la consommation soit de grains panifiables (orge, avoine), soit de légumes (fèves et pois) qui eux-mêmes peuvent être mélangés aux grains.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Avant la pratique systématique de la stabulation, il se trouve que le fumier, à défaut d’être soigneusement récupéré, est gaspillé sur les espaces ouverts à la vaine pâture ou que la pénurie de paille, entrant dans sa composition, en limite l’utilisation. Le bétail, dont l’entretien répond à une nécessité, cesse peu à peu d’être exclusivement un auxiliaire de l’homme pour devenir un fournisseur d’engrais, donc un acteur majeur dans le processus de la fertilisation du sol. Une vache peut donner entre 10 et 20 kilos de fumier par jour&amp;amp;nbsp;; un cheval 15 à 20&amp;amp;nbsp;% moins. Or ce bétail, s’il faut le nourrir autrement – et plus efficacement – que sur les pâturages communaux ou sur les prés périodiquement mis en défens, devient le concurrent alimentaire de l’homme&amp;amp;nbsp;: dans la mesure où une partie des terres cultivables, sur les soles vouées traditionnellement aux grains, lui est consacrée par la pratique des cultures fourragères (trèfle, luzerne, sainfoin&amp;amp;nbsp;; navets et betteraves) ou encore dans la mesure où il participe directement à la consommation soit de grains panifiables (orge, avoine), soit de légumes (fèves et pois) qui eux-mêmes peuvent être mélangés aux grains.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= L’art de traiter le fumier =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= L’art de traiter le fumier =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L’utilisation rationnelle du fumier est l’une des préoccupations majeures des agronomes et des physiocrates dans la deuxième moitié du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, si on en croit les témoignages du pasteur Schroeder dans le pays de Hanau, de Haenlé, le préposé aux grains de la Ville de Strasbourg, du receveur Rosé ou du bailli Hell en Haute-Alsace. Ce sont les jardins de l’&amp;#039;&amp;#039;Etter&amp;#039;&amp;#039;, puis la zone de culture intensive ceinturant l’agglomération villageoise, qui en sont les premiers bénéficiaires&amp;amp;nbsp;; la pratique de la fumure se fait de plus en plus rare à mesure que l’on s’approche des limites de la zone cultivée, ce qui, selon le pasteur Schroeder, n’empêche pas que les prés puissent être occasionnellement fumés. Sur les labours, l’idéal serait, après avoir retourné en automne la sole de jachère, d’y conduire tous les trois ans 8 à 10 charretées de fumier, de 500 kilos chacune, par arpent de 40 à 50 ares, soit une centaine de quintaux par hectare. On est souvent loin du compte et les corporations de laboureurs de Colmar ou d’Obernai, par exemple, le déplorent&amp;amp;nbsp;: à raison de 5 à 8 charretées par arpent, il arrive que la terre ne soit amendée qu’une fois tous les 5, 9, 15, voire 20 ans, ce qui traduit bien la pénurie de fumure animale. Encore faudrait-il que ce fumier soit convenablement confectionné et les recommandations à ce sujet ne manquent pas&amp;amp;nbsp;: ne pas l’utiliser trop frais, donc insuffisamment «&amp;amp;nbsp;consommé&amp;amp;nbsp;», ne pas exagérer les doses pour ne pas «&amp;amp;nbsp;brûler&amp;amp;nbsp;» les grains, ne pas le laisser se dessécher au soleil une fois répandu sur les champs. Si le bailli Hell fait l’apologie de la fosse à purin, ce sont surtout les fermiers anabaptistes qui font figure de véritables spécialistes de l’élevage, des fourrages et de la fumure. Eleveurs réputés et cultivateurs modèles, ils se rangent ainsi parmi ceux qui ont compris que le problème de la fumure passait par le développement et l’alimentation du cheptel.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L’utilisation rationnelle du fumier est l’une des préoccupations majeures des agronomes et des physiocrates dans la deuxième moitié du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, si on en croit les témoignages du pasteur Schroeder dans le pays de Hanau, de Haenlé, le préposé aux grains de la Ville de Strasbourg, du receveur Rosé ou du bailli Hell en Haute-Alsace. Ce sont les jardins de l’&amp;#039;&amp;#039;Etter&amp;#039;&amp;#039;, puis la zone de culture intensive ceinturant l’agglomération villageoise, qui en sont les premiers bénéficiaires&amp;amp;nbsp;; la pratique de la fumure se fait de plus en plus rare à mesure que l’on s’approche des limites de la zone cultivée, ce qui, selon le pasteur Schroeder, n’empêche pas que les prés puissent être occasionnellement fumés. Sur les labours, l’idéal serait, après avoir retourné en automne la sole de jachère, d’y conduire tous les trois ans 8 à 10 charretées de fumier, de 500 kilos chacune, par arpent de 40 à 50 ares, soit une centaine de quintaux par hectare. On est souvent loin du compte et les corporations de laboureurs de Colmar ou d’Obernai, par exemple, le déplorent&amp;amp;nbsp;: à raison de 5 à 8 charretées par arpent, il arrive que la terre ne soit amendée qu’une fois tous les 5, 9, 15, voire 20 ans, ce qui traduit bien la pénurie de fumure animale. Encore faudrait-il que ce fumier soit convenablement confectionné et les recommandations à ce sujet ne manquent pas&amp;amp;nbsp;: ne pas l’utiliser trop frais, donc insuffisamment «&amp;amp;nbsp;consommé&amp;amp;nbsp;», ne pas exagérer les doses pour ne pas «&amp;amp;nbsp;brûler&amp;amp;nbsp;» les grains, ne pas le laisser se dessécher au soleil une fois répandu sur les champs. Si le bailli Hell fait l’apologie de la fosse à purin, ce sont surtout les fermiers anabaptistes qui font figure de véritables spécialistes de l’élevage, des fourrages et de la fumure. Eleveurs réputés et cultivateurs modèles, ils se rangent ainsi parmi ceux qui ont compris que le problème de la fumure passait par le développement et l’alimentation du cheptel.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Sources - Bibliographie =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Sources - Bibliographie =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;AMS Conseil des XXI, «&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Horbordnung&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp;» de la Ville de Strasbourg, 1665 et Conseil des XV, 1691 et 1752.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;AMS Conseil des XXI, «&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;Horbordnung&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp;» de la Ville de Strasbourg, 1665 et Conseil des XV, 1691 et 1752.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l45&quot; &gt;Ligne 45 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 54 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;BOEHLER (Jean-Michel), &amp;#039;&amp;#039;La paysannerie de la plaine d’Alsace (1648-1789)&amp;#039;&amp;#039;, 3 vol., Strasbourg, 1994, t. I, p. 806-811, 819 et 841.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;BOEHLER (Jean-Michel), &amp;#039;&amp;#039;La paysannerie de la plaine d’Alsace (1648-1789)&amp;#039;&amp;#039;, 3 vol., Strasbourg, 1994, t. I, p. 806-811, 819 et 841.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Notices connexes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Notices connexes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Besserung|Besserung]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Besserung|Besserung]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l54&quot; &gt;Ligne 54 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 65 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Vidange|Vidange]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Vidange|Vidange]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/ins&gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:D]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:D&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] [[Category:Agriculture-Elevage]] [[Category:Bâtiment-Techniques&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-5779:rev-9058 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mhubert</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=5779&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mhubert : correction du style</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=5779&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2020-09-29T14:01:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;correction du style&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 29 septembre 2020 à 14:01&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Dünger&amp;#039;&amp;#039;, fumier, fumure, &amp;#039;&amp;#039;Mist&amp;#039;&amp;#039;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;La fumure joue un rôle capital dans l’amendement des terres connu sous le nom de « mélioration » ou de « bonification » (&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;). L’action de fumer (&amp;#039;&amp;#039;düngen&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Düngung&amp;#039;&amp;#039;) s’avère indispensable pour assurer des rendements satisfaisants, en particulier pour ce qui est des sols carencés (tels les sables des Harts autour de Haguenau et de Colmar) ou épuisés par une production forcée de céréales, la mise en jachère, dans le cadre de l’assolement triennal ou biennal, ne suffisant pas à reconstituer le sol.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Dünger&amp;#039;&amp;#039;, fumier, fumure, &amp;#039;&amp;#039;Mist&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La fumure joue un rôle capital dans l’amendement des terres connu sous le nom de «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;mélioration&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» ou de «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;bonification&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» (&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;). L’action de fumer (&amp;#039;&amp;#039;düngen&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Düngung&amp;#039;&amp;#039;) s’avère indispensable pour assurer des rendements satisfaisants, en particulier pour ce qui est des sols carencés (tels les sables des Harts autour de Haguenau et de Colmar) ou épuisés par une production forcée de céréales, la mise en jachère, dans le cadre de l’assolement triennal ou biennal, ne suffisant pas à reconstituer le sol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= La grande variété des fertilisants =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= La grande variété des fertilisants =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Avant l’utilisation des engrais chimiques, on procède, tantôt par marnage, tantôt par chaulage, à l’apport d’éléments dont le sol a besoin (plâtre, gypse, marne, alluvions de l’Ill, suie et cendre, boue des chemins), savoir-faire intuitif ou expérimental qui se transmet d’une génération à l’autre. S’y ajoute tout naturellement la fumure végétale liée à l’enfouissement de la paille, des fanes, des pois, les uns et les autres fournisseurs d’azote, ou de diverses matières organiques que procurent les sarclures du jardin, les balayures de la grange ou le gazon prélevé sur les terres communales. L’essentiel de la fertilisation réside cependant dans le fumier animal, qu’il provienne de la campagne (&amp;#039;&amp;#039;Hofbesserung&amp;#039;&amp;#039;) ou de la ville (le &amp;#039;&amp;#039;Gassenkot&amp;#039;&amp;#039; provenant de la décomposition de toutes sortes de détritus confiés à la rue). Cette dernière est en effet pourvoyeuse d’engrais au point qu’Arthur Young déplore que l’Alsace ne compte pas suffisamment de grandes villes, à l’instar de la Flandre, pour participer de la sorte à l’intensification de son agriculture. Très prisé par les maraîchers et les paysans de la campagne environnante, qui affluent régulièrement en ville avec leurs tombereaux, le fumier urbain peut provenir soit de la vidange réglementée des latrines (Strasbourg), soit de l’étable des bouchers et aubergistes, soit de l’écurie des garnisons (Neuf-Brisach, Haguenau) dont l’une des missions est de fournir le crottin que leur procure une importante cavalerie. La hausse du prix du fumier – de 2 à 10 livres tournois la charretée à Colmar – reflète l’augmentation de la demande au cours du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Avant l’utilisation des engrais chimiques, on procède, tantôt par marnage, tantôt par chaulage, à l’apport d’éléments dont le sol a besoin (plâtre, gypse, marne, alluvions de l’Ill, suie et cendre, boue des chemins), savoir-faire intuitif ou expérimental qui se transmet d’une génération à l’autre. S’y ajoute tout naturellement la fumure végétale liée à l’enfouissement de la paille, des fanes, des pois, les uns et les autres fournisseurs d’azote, ou de diverses matières organiques que procurent les sarclures du jardin, les balayures de la grange ou le gazon prélevé sur les terres communales. L’essentiel de la fertilisation réside cependant dans le fumier animal, qu’il provienne de la campagne (&amp;#039;&amp;#039;Hofbesserung&amp;#039;&amp;#039;) ou de la ville (le &amp;#039;&amp;#039;Gassenkot&amp;#039;&amp;#039; provenant de la décomposition de toutes sortes de détritus confiés à la rue). Cette dernière est en effet pourvoyeuse d’engrais au point qu’Arthur Young déplore que l’Alsace ne compte pas suffisamment de grandes villes, à l’instar de la Flandre, pour participer de la sorte à l’intensification de son agriculture. Très prisé par les maraîchers et les paysans de la campagne environnante, qui affluent régulièrement en ville avec leurs tombereaux, le fumier urbain peut provenir soit de la vidange réglementée des latrines (Strasbourg), soit de l’étable des bouchers et aubergistes, soit de l’écurie des garnisons (Neuf-Brisach, Haguenau) dont l’une des missions est de fournir le crottin que leur procure une importante cavalerie. La hausse du prix du fumier – de 2 à 10 livres tournois la charretée à Colmar – reflète l’augmentation de la demande au cours du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Le fumier au coeur de la « révolution agricole » =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Avant la pratique systématique de la stabulation, il se trouve que le fumier, à défaut d’être soigneusement récupéré, est gaspillé sur les espaces ouverts à la vaine pâture ou que la pénurie de paille, entrant dans sa composition, en limite l’utilisation. Le bétail, dont l’entretien répond à une nécessité, cesse peu à peu d’être exclusivement un auxiliaire de l’homme pour devenir un fournisseur d’engrais, donc un acteur majeur dans le processus de la fertilisation du sol. Une vache peut donner entre 10 et 20 kilos de fumier par jour ; un cheval 15 à 20 % moins. Or ce bétail, s’il faut le nourrir autrement – et plus efficacement – que sur les pâturages communaux ou sur les prés périodiquement mis en défens, devient le concurrent alimentaire de l’homme : dans la mesure où une partie des terres cultivables, sur les soles vouées traditionnellement aux grains, lui est consacrée par la pratique des cultures fourragères (trèfle, luzerne, sainfoin ; navets et betteraves) ou encore dans la mesure où il participe directement à la consommation soit de grains panifiables (orge, avoine), soit de légumes (fèves et pois) qui eux-mêmes peuvent être mélangés aux grains.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Le fumier au coeur de la «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;révolution agricole&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Avant la pratique systématique de la stabulation, il se trouve que le fumier, à défaut d’être soigneusement récupéré, est gaspillé sur les espaces ouverts à la vaine pâture ou que la pénurie de paille, entrant dans sa composition, en limite l’utilisation. Le bétail, dont l’entretien répond à une nécessité, cesse peu à peu d’être exclusivement un auxiliaire de l’homme pour devenir un fournisseur d’engrais, donc un acteur majeur dans le processus de la fertilisation du sol. Une vache peut donner entre 10 et 20 kilos de fumier par jour&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; un cheval 15 à 20&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;% moins. Or ce bétail, s’il faut le nourrir autrement – et plus efficacement – que sur les pâturages communaux ou sur les prés périodiquement mis en défens, devient le concurrent alimentaire de l’homme&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: dans la mesure où une partie des terres cultivables, sur les soles vouées traditionnellement aux grains, lui est consacrée par la pratique des cultures fourragères (trèfle, luzerne, sainfoin&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; navets et betteraves) ou encore dans la mesure où il participe directement à la consommation soit de grains panifiables (orge, avoine), soit de légumes (fèves et pois) qui eux-mêmes peuvent être mélangés aux grains.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= L’art de traiter le fumier =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= L’art de traiter le fumier =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;L’utilisation rationnelle du fumier est l’une des préoccupations majeures des agronomes et des physiocrates dans la deuxième moitié du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, si on en croit les témoignages du pasteur Schroeder dans le pays de Hanau, de Haenlé, le préposé aux grains de la Ville de Strasbourg, du receveur Rosé ou du bailli Hell en Haute-Alsace. Ce sont les jardins de l’&amp;#039;&amp;#039;Etter&amp;#039;&amp;#039;, puis la zone de culture intensive ceinturant l’agglomération villageoise, qui en sont les premiers bénéficiaires ; la pratique de la fumure se fait de plus en plus rare à mesure que l’on s’approche des limites de la zone cultivée, ce qui, selon le pasteur Schroeder, n’empêche pas que les prés puissent être occasionnellement fumés. Sur les labours, l’idéal serait, après avoir retourné en automne la sole de jachère, d’y conduire tous les trois ans 8 à 10 charretées de fumier, de 500 kilos chacune, par arpent de 40 à 50 ares, soit une centaine de quintaux par hectare. On est souvent loin du compte et les corporations de laboureurs de Colmar ou d’Obernai, par exemple, le déplorent : à raison de 5 à 8 charretées par arpent, il arrive que la terre ne soit amendée qu’une fois tous les 5, 9, 15, voire 20 ans, ce qui traduit bien la pénurie de fumure animale. Encore faudrait-il que ce fumier soit convenablement confectionné et les recommandations à ce sujet ne manquent pas : ne pas l’utiliser trop frais, donc insuffisamment « consommé », ne pas exagérer les doses pour ne pas « brûler » les grains, ne pas le laisser se dessécher au soleil une fois répandu sur les champs. Si le bailli Hell fait l’apologie de la fosse à purin, ce sont surtout les fermiers anabaptistes qui font figure de véritables spécialistes de l’élevage, des fourrages et de la fumure. Eleveurs réputés et cultivateurs modèles, ils se rangent ainsi parmi ceux qui ont compris que le problème de la fumure passait par le développement et l’alimentation du cheptel.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L’utilisation rationnelle du fumier est l’une des préoccupations majeures des agronomes et des physiocrates dans la deuxième moitié du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, si on en croit les témoignages du pasteur Schroeder dans le pays de Hanau, de Haenlé, le préposé aux grains de la Ville de Strasbourg, du receveur Rosé ou du bailli Hell en Haute-Alsace. Ce sont les jardins de l’&amp;#039;&amp;#039;Etter&amp;#039;&amp;#039;, puis la zone de culture intensive ceinturant l’agglomération villageoise, qui en sont les premiers bénéficiaires&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; la pratique de la fumure se fait de plus en plus rare à mesure que l’on s’approche des limites de la zone cultivée, ce qui, selon le pasteur Schroeder, n’empêche pas que les prés puissent être occasionnellement fumés. Sur les labours, l’idéal serait, après avoir retourné en automne la sole de jachère, d’y conduire tous les trois ans 8 à 10 charretées de fumier, de 500 kilos chacune, par arpent de 40 à 50 ares, soit une centaine de quintaux par hectare. On est souvent loin du compte et les corporations de laboureurs de Colmar ou d’Obernai, par exemple, le déplorent&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: à raison de 5 à 8 charretées par arpent, il arrive que la terre ne soit amendée qu’une fois tous les 5, 9, 15, voire 20 ans, ce qui traduit bien la pénurie de fumure animale. Encore faudrait-il que ce fumier soit convenablement confectionné et les recommandations à ce sujet ne manquent pas&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: ne pas l’utiliser trop frais, donc insuffisamment «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;consommé&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», ne pas exagérer les doses pour ne pas «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;brûler&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» les grains, ne pas le laisser se dessécher au soleil une fois répandu sur les champs. Si le bailli Hell fait l’apologie de la fosse à purin, ce sont surtout les fermiers anabaptistes qui font figure de véritables spécialistes de l’élevage, des fourrages et de la fumure. Eleveurs réputés et cultivateurs modèles, ils se rangent ainsi parmi ceux qui ont compris que le problème de la fumure passait par le développement et l’alimentation du cheptel.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Sources - Bibliographie =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Sources - Bibliographie =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;AMS Conseil des XXI, « &amp;#039;&amp;#039;Horbordnung&amp;#039;&amp;#039; » de la Ville de Strasbourg, 1665 et Conseil des XV, 1691 et 1752.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;BNUS Ms. 630 : Christian Haenlé, « Kurze, doch wahrhafte und gründliche Beschreibung deren Früchten und Getreidt…welche absonderlich in der Provinz Elsasses gebauen werden », 1747, fol. 102-106 et 268 ss.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;AHR 2 E 70, « Avis d’un Sundgoïen à ses compatriotes », Hell, s.d.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;BMC Ms. 907, « Mémoire sur l’Etat des laboureurs de la Province d’Alsace », communication à la Société de lecture de Colmar, 17 octobre 1779.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;AN H 1625, mémoire de Hell, s. d.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;AHR C 1119, correspondance de Hell avec l’intendant d’Alsace (4 mai 1766) et « Remarques adressées à l’intendant par M. Hell, bailli de Hirsingue, sur les engrais et matières&amp;amp;nbsp;propres à améliorer les champs » (mémoire de 1782) ; « Réponse sur l’instruction sur les moïens de suppléer à la disette des fourrages et d’augmenter la subsistance des bestiaux » (baron de Rathsamhausen, 1785).&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;#039;&amp;#039;Göcking’s Journal von und für Deutschland. Bemerkungen auf verschiedenen Reisen durch Elsass, Wasgau, nach Lothringen und dem obern Rhein entlang&amp;#039;&amp;#039;, 1784, t. I/2, p. 239.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Archives des corporations de laboureurs AMC HH 23, 59/97 (Colmar 1783) et AMO G 10 (Obernai, 1792).&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;YOUNG (Arthur), &amp;#039;&amp;#039;Voyages en France&amp;#039;&amp;#039;, 1787, 1788 et 1789, trad. et notes de H. Sée, Paris, 1976, t. II, p. 806 et 916.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;ABR 63 J 15, &amp;#039;&amp;#039;Mémoires sur l’agriculture&amp;#039;&amp;#039;, Société d’agriculture du Bas-Rhin, rapport de Lefébure, s.d.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;ABR 63 J 23, communication de Christian Philippe Schroeder, pasteur de Schillersdorf, à la Société des Sciences, Agriculture et Arts du Bas-Rhin, dont il est membre (1805).&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;RIEMANN (Friedrich Karl), &amp;#039;&amp;#039;Ackerbau und Viehhaltung im vorindustriellen Deutschland&amp;#039;&amp;#039;, Kitzingen/Main, 1953, p. 74.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;VOGT (Jean), « Un épisode des relations ville-campagne : le commerce des engrais strasbourgeois dans la banlieue et les campagnes voisines (XVIIe - milieu XIXe siècle) », &amp;#039;&amp;#039;Annuaire de la Société des Amis du Vieux Strasbourg&amp;#039;&amp;#039;, t. XVI, 1986, p. 25-32.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;BOEHLER (Jean-Michel), &amp;#039;&amp;#039;La paysannerie de la plaine d’Alsace (1648-1789)&amp;#039;&amp;#039;, 3 vol., Strasbourg, 1994, t. I, p. 806-811, 819 et 841.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;AMS Conseil des XXI, «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&amp;#039;&amp;#039;Horbordnung&amp;#039;&amp;#039;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» de la Ville de Strasbourg, 1665 et Conseil des XV, 1691 et 1752.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;BNUS Ms. 630&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: Christian Haenlé, «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Kurze, doch wahrhafte und gründliche Beschreibung deren Früchten und Getreidt…welche absonderlich in der Provinz Elsasses gebauen werden&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», 1747, fol. 102-106 et 268 ss.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;AHR 2 E 70, «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Avis d’un Sundgoïen à ses compatriotes&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», Hell, s.d.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;BMC Ms. 907, «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Mémoire sur l’Etat des laboureurs de la Province d’Alsace&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», communication à la Société de lecture de Colmar, 17 octobre 1779.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;AN H 1625, mémoire de Hell, s. d.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;AHR C 1119, correspondance de Hell avec l’intendant d’Alsace (4 mai 1766) et «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Remarques adressées à l’intendant par M. Hell, bailli de Hirsingue, sur les engrais et matières&amp;amp;nbsp;propres à améliorer les champs&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» (mémoire de 1782)&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Réponse sur l’instruction sur les moïens de suppléer à la disette des fourrages et d’augmenter la subsistance des bestiaux&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» (baron de Rathsamhausen, 1785).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Göcking’s Journal von und für Deutschland. Bemerkungen auf verschiedenen Reisen durch Elsass, Wasgau, nach Lothringen und dem obern Rhein entlang&amp;#039;&amp;#039;, 1784, t. I/2, p. 239.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Archives des corporations de laboureurs AMC HH 23, 59/97 (Colmar 1783) et AMO G 10 (Obernai, 1792).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;YOUNG (Arthur), &amp;#039;&amp;#039;Voyages en France&amp;#039;&amp;#039;, 1787, 1788 et 1789, trad. et notes de H. Sée, Paris, 1976, t. II, p. 806 et 916.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ABR 63 J 15, &amp;#039;&amp;#039;Mémoires sur l’agriculture&amp;#039;&amp;#039;, Société d’agriculture du Bas-Rhin, rapport de Lefébure, s.d.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ABR 63 J 23, communication de Christian Philippe Schroeder, pasteur de Schillersdorf, à la Société des Sciences, Agriculture et Arts du Bas-Rhin, dont il est membre (1805).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;RIEMANN (Friedrich Karl), &amp;#039;&amp;#039;Ackerbau und Viehhaltung im vorindustriellen Deutschland&amp;#039;&amp;#039;, Kitzingen/Main, 1953, p. 74.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;VOGT (Jean), «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Un épisode des relations ville-campagne&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: le commerce des engrais strasbourgeois dans la banlieue et les campagnes voisines (XVIIe - milieu XIXe siècle)&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», &amp;#039;&amp;#039;Annuaire de la Société des Amis du Vieux Strasbourg&amp;#039;&amp;#039;, t. XVI, 1986, p. 25-32.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;BOEHLER (Jean-Michel), &amp;#039;&amp;#039;La paysannerie de la plaine d’Alsace (1648-1789)&amp;#039;&amp;#039;, 3 vol., Strasbourg, 1994, t. I, p. 806-811, 819 et 841.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Notices connexes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Notices connexes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;[[Besserung]]&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;[[Elevage|Elevage]]&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;[[Latrines|Latrines]]&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;[[Vidange|Vidange]]&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Besserung|&lt;/ins&gt;Besserung]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:D]][[Category:Agriculture-Elevage]][[Category:Bâtiment-Techniques]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Elevage|Elevage]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Latrines|Latrines]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Vidange|Vidange]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:D]] [[Category:Agriculture-Elevage]] [[Category:Bâtiment-Techniques]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-3478:rev-5779 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mhubert</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=3478&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira : Page créée avec « &lt;p class=&quot;mw-parser-output&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&#039;&#039;Besserung&#039;&#039;, &#039;&#039;Dünger&#039;&#039;, fumier, fumure, &#039;&#039;Mist&#039;&#039;&lt;/p&gt; &lt;p class=&quot;mw-parser-output&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;... »</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Dung&amp;diff=3478&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2020-04-07T12:41:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Page créée avec « &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Dünger&amp;#039;&amp;#039;, fumier, fumure, &amp;#039;&amp;#039;Mist&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;... »&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Nouvelle page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Dünger&amp;#039;&amp;#039;, fumier, fumure, &amp;#039;&amp;#039;Mist&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;La fumure joue un rôle capital dans l’amendement des terres connu sous le nom de « mélioration » ou de « bonification » (&amp;#039;&amp;#039;Besserung&amp;#039;&amp;#039;). L’action de fumer (&amp;#039;&amp;#039;düngen&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Düngung&amp;#039;&amp;#039;) s’avère indispensable pour assurer des rendements satisfaisants, en particulier pour ce qui est des sols carencés (tels les sables des Harts autour de Haguenau et de Colmar) ou épuisés par une production forcée de céréales, la mise en jachère, dans le cadre de l’assolement triennal ou biennal, ne suffisant pas à reconstituer le sol.&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
= La grande variété des fertilisants =&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Avant l’utilisation des engrais chimiques, on procède, tantôt par marnage, tantôt par chaulage, à l’apport d’éléments dont le sol a besoin (plâtre, gypse, marne, alluvions de l’Ill, suie et cendre, boue des chemins), savoir-faire intuitif ou expérimental qui se transmet d’une génération à l’autre. S’y ajoute tout naturellement la fumure végétale liée à l’enfouissement de la paille, des fanes, des pois, les uns et les autres fournisseurs d’azote, ou de diverses matières organiques que procurent les sarclures du jardin, les balayures de la grange ou le gazon prélevé sur les terres communales. L’essentiel de la fertilisation réside cependant dans le fumier animal, qu’il provienne de la campagne (&amp;#039;&amp;#039;Hofbesserung&amp;#039;&amp;#039;) ou de la ville (le &amp;#039;&amp;#039;Gassenkot&amp;#039;&amp;#039; provenant de la décomposition de toutes sortes de détritus confiés à la rue). Cette dernière est en effet pourvoyeuse d’engrais au point qu’Arthur Young déplore que l’Alsace ne compte pas suffisamment de grandes villes, à l’instar de la Flandre, pour participer de la sorte à l’intensification de son agriculture. Très prisé par les maraîchers et les paysans de la campagne environnante, qui affluent régulièrement en ville avec leurs tombereaux, le fumier urbain peut provenir soit de la vidange réglementée des latrines (Strasbourg), soit de l’étable des bouchers et aubergistes, soit de l’écurie des garnisons (Neuf-Brisach, Haguenau) dont l’une des missions est de fournir le crottin que leur procure une importante cavalerie. La hausse du prix du fumier – de 2 à 10 livres tournois la charretée à Colmar – reflète l’augmentation de la demande au cours du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle.&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
= Le fumier au coeur de la « révolution agricole » =&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Avant la pratique systématique de la stabulation, il se trouve que le fumier, à défaut d’être soigneusement récupéré, est gaspillé sur les espaces ouverts à la vaine pâture ou que la pénurie de paille, entrant dans sa composition, en limite l’utilisation. Le bétail, dont l’entretien répond à une nécessité, cesse peu à peu d’être exclusivement un auxiliaire de l’homme pour devenir un fournisseur d’engrais, donc un acteur majeur dans le processus de la fertilisation du sol. Une vache peut donner entre 10 et 20 kilos de fumier par jour ; un cheval 15 à 20 % moins. Or ce bétail, s’il faut le nourrir autrement – et plus efficacement – que sur les pâturages communaux ou sur les prés périodiquement mis en défens, devient le concurrent alimentaire de l’homme : dans la mesure où une partie des terres cultivables, sur les soles vouées traditionnellement aux grains, lui est consacrée par la pratique des cultures fourragères (trèfle, luzerne, sainfoin ; navets et betteraves) ou encore dans la mesure où il participe directement à la consommation soit de grains panifiables (orge, avoine), soit de légumes (fèves et pois) qui eux-mêmes peuvent être mélangés aux grains.&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
= L’art de traiter le fumier =&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;L’utilisation rationnelle du fumier est l’une des préoccupations majeures des agronomes et des physiocrates dans la deuxième moitié du XVIII&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, si on en croit les témoignages du pasteur Schroeder dans le pays de Hanau, de Haenlé, le préposé aux grains de la Ville de Strasbourg, du receveur Rosé ou du bailli Hell en Haute-Alsace. Ce sont les jardins de l’&amp;#039;&amp;#039;Etter&amp;#039;&amp;#039;, puis la zone de culture intensive ceinturant l’agglomération villageoise, qui en sont les premiers bénéficiaires ; la pratique de la fumure se fait de plus en plus rare à mesure que l’on s’approche des limites de la zone cultivée, ce qui, selon le pasteur Schroeder, n’empêche pas que les prés puissent être occasionnellement fumés. Sur les labours, l’idéal serait, après avoir retourné en automne la sole de jachère, d’y conduire tous les trois ans 8 à 10 charretées de fumier, de 500 kilos chacune, par arpent de 40 à 50 ares, soit une centaine de quintaux par hectare. On est souvent loin du compte et les corporations de laboureurs de Colmar ou d’Obernai, par exemple, le déplorent : à raison de 5 à 8 charretées par arpent, il arrive que la terre ne soit amendée qu’une fois tous les 5, 9, 15, voire 20 ans, ce qui traduit bien la pénurie de fumure animale. Encore faudrait-il que ce fumier soit convenablement confectionné et les recommandations à ce sujet ne manquent pas : ne pas l’utiliser trop frais, donc insuffisamment « consommé », ne pas exagérer les doses pour ne pas « brûler » les grains, ne pas le laisser se dessécher au soleil une fois répandu sur les champs. Si le bailli Hell fait l’apologie de la fosse à purin, ce sont surtout les fermiers anabaptistes qui font figure de véritables spécialistes de l’élevage, des fourrages et de la fumure. Eleveurs réputés et cultivateurs modèles, ils se rangent ainsi parmi ceux qui ont compris que le problème de la fumure passait par le développement et l’alimentation du cheptel.&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
= Sources - Bibliographie =&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;AMS Conseil des XXI, « &amp;#039;&amp;#039;Horbordnung&amp;#039;&amp;#039; » de la Ville de Strasbourg, 1665 et Conseil des XV, 1691 et 1752.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;BNUS Ms. 630 : Christian Haenlé, « Kurze, doch wahrhafte und gründliche Beschreibung deren Früchten und Getreidt…welche absonderlich in der Provinz Elsasses gebauen werden », 1747, fol. 102-106 et 268 ss.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;AHR 2 E 70, « Avis d’un Sundgoïen à ses compatriotes », Hell, s.d.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;BMC Ms. 907, « Mémoire sur l’Etat des laboureurs de la Province d’Alsace », communication à la Société de lecture de Colmar, 17 octobre 1779.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;AN H 1625, mémoire de Hell, s. d.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;AHR C 1119, correspondance de Hell avec l’intendant d’Alsace (4 mai 1766) et « Remarques adressées à l’intendant par M. Hell, bailli de Hirsingue, sur les engrais et matières&amp;amp;nbsp;propres à améliorer les champs » (mémoire de 1782) ; « Réponse sur l’instruction sur les moïens de suppléer à la disette des fourrages et d’augmenter la subsistance des bestiaux » (baron de Rathsamhausen, 1785).&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Göcking’s Journal von und für Deutschland. Bemerkungen auf verschiedenen Reisen durch Elsass, Wasgau, nach Lothringen und dem obern Rhein entlang&amp;#039;&amp;#039;, 1784, t. I/2, p. 239.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Archives des corporations de laboureurs AMC HH 23, 59/97 (Colmar 1783) et AMO G 10 (Obernai, 1792).&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;YOUNG (Arthur), &amp;#039;&amp;#039;Voyages en France&amp;#039;&amp;#039;, 1787, 1788 et 1789, trad. et notes de H. Sée, Paris, 1976, t. II, p. 806 et 916.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ABR 63 J 15, &amp;#039;&amp;#039;Mémoires sur l’agriculture&amp;#039;&amp;#039;, Société d’agriculture du Bas-Rhin, rapport de Lefébure, s.d.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ABR 63 J 23, communication de Christian Philippe Schroeder, pasteur de Schillersdorf, à la Société des Sciences, Agriculture et Arts du Bas-Rhin, dont il est membre (1805).&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;RIEMANN (Friedrich Karl), &amp;#039;&amp;#039;Ackerbau und Viehhaltung im vorindustriellen Deutschland&amp;#039;&amp;#039;, Kitzingen/Main, 1953, p. 74.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;VOGT (Jean), « Un épisode des relations ville-campagne : le commerce des engrais strasbourgeois dans la banlieue et les campagnes voisines (XVIIe - milieu XIXe siècle) », &amp;#039;&amp;#039;Annuaire de la Société des Amis du Vieux Strasbourg&amp;#039;&amp;#039;, t. XVI, 1986, p. 25-32.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;BOEHLER (Jean-Michel), &amp;#039;&amp;#039;La paysannerie de la plaine d’Alsace (1648-1789)&amp;#039;&amp;#039;, 3 vol., Strasbourg, 1994, t. I, p. 806-811, 819 et 841.&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
= Notices connexes =&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;[[Besserung]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;[[Elevage|Elevage]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;[[Latrines|Latrines]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;[[Vidange|Vidange]]&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Michel Boehler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
[[Category:D]][[Category:Agriculture-Elevage]][[Category:Bâtiment-Techniques]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
</feed>