<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fr">
	<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Constofler</id>
	<title>Constofler - Historique des versions</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Constofler"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-14T17:58:58Z</updated>
	<subtitle>Historique des versions pour cette page sur le wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.31.16</generator>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;diff=10368&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira le 28 septembre 2021 à 10:04</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;diff=10368&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-09-28T10:04:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 28 septembre 2021 à 10:04&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Constaf(e)ler&amp;#039;&amp;#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&amp;#039;&amp;#039;UBS&amp;#039;&amp;#039; IV/2, p. 36)&amp;amp;nbsp;; il dérive de &amp;#039;&amp;#039;constabularii&amp;#039;&amp;#039;, «&amp;amp;nbsp;utilisateurs de la même écurie&amp;amp;nbsp;», à ne pas confondre avec le mot connétable, qui désigne un grand officier chargé de la cavalerie, qui vient, quant à lui, de &amp;#039;&amp;#039;comes stabuli&amp;#039;&amp;#039;. Les &amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039; sont répartis en &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, des subdivisions spatiales de la ville (Alioth, p. 167), dont ne sont à l’origine membres, sans doute, que ceux des bourgeois qui entretiennent des chevaux et effectuent leur service à cheval. Ce critère apparaît cependant moins clair dès le courant du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, où l’on trouve des &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; servant à pied et des gens de métier le faisant à cheval (la nature du service dépendant de la fortune). Les &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, dirigées par un&amp;#039;&amp;#039;Constafelmeister&amp;#039;&amp;#039;, sont encore mal connues&amp;amp;nbsp;; leur nombre passerait d’une quinzaine au début du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle à huit au début du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Sans que l’on sache exactement par quels mécanismes, elles jouent aussi le rôle de sociétés patriciennes. Plusieurs historiens leur associent un poêle (&amp;#039;&amp;#039;Trinkstube&amp;#039;&amp;#039;) ainsi que des pratiques de distinction (vêtements distinctifs notamment, Dollinger, p. 54)&amp;amp;nbsp;; cette assimilation a été critiquée depuis (Alioth, p. 175). En tout cas, le conseil interdit en 1362 aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; d’exercer une activité artisanale, obligeant les récalcitrants à entrer dans une des corporations de métier (&amp;#039;&amp;#039;antwercke&amp;#039;&amp;#039;). Aussi le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; marque-t-il progressivement une distinction sociale et politique, désignant les bourgeois n’appartenant pas à un &amp;#039;&amp;#039;antwerck&amp;#039;&amp;#039;, c’est-à-dire les «&amp;amp;nbsp;patriciens bourgeois&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;burger&amp;#039;&amp;#039;) comme les «&amp;amp;nbsp;patriciens nobles&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;edle&amp;#039;&amp;#039;) dans les textes émanant du Conseil (&amp;#039;&amp;#039;Schwörbrief&amp;#039;&amp;#039; de 1433, AVCUS CH 4294, et les suivants). La séparation ne fut cependant pas absolue, et des cas de passage d’un métier aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler &amp;#039;&amp;#039;furent discutés au Conseil de la ville dans la seconde moitié du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, les gens de métier recherchant l’honneur conféré par l’appartenance à une &amp;#039;&amp;#039;Constafel&amp;#039;&amp;#039;, les &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; désirant attirer les plus riches et honorables des antwercke et&amp;amp;nbsp;ainsi regarnir leurs propres rangs, qui connaissaient une diminution considérable (Heusinger, p. 274).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Constaf(e)ler&amp;#039;&amp;#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&amp;#039;&amp;#039;UBS&amp;#039;&amp;#039; IV/2, p. 36)&amp;amp;nbsp;; il dérive de &amp;#039;&amp;#039;constabularii&amp;#039;&amp;#039;, «&amp;amp;nbsp;utilisateurs de la même écurie&amp;amp;nbsp;», à ne pas confondre avec le mot connétable, qui désigne un grand officier chargé de la cavalerie, qui vient, quant à lui, de &amp;#039;&amp;#039;comes stabuli&amp;#039;&amp;#039;. Les &amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039; sont répartis en &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, des subdivisions spatiales de la ville (Alioth, p. 167), dont ne sont à l’origine membres, sans doute, que ceux des bourgeois qui entretiennent des chevaux et effectuent leur service à cheval. Ce critère apparaît cependant moins clair dès le courant du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, où l’on trouve des &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; servant à pied et des gens de métier le faisant à cheval (la nature du service dépendant de la fortune). Les &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, dirigées par un&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&amp;#039;&amp;#039;Constafelmeister&amp;#039;&amp;#039;, sont encore mal connues&amp;amp;nbsp;; leur nombre passerait d’une quinzaine au début du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle à huit au début du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Sans que l’on sache exactement par quels mécanismes, elles jouent aussi le rôle de sociétés patriciennes. Plusieurs historiens leur associent un poêle (&amp;#039;&amp;#039;Trinkstube&amp;#039;&amp;#039;) ainsi que des pratiques de distinction (vêtements distinctifs notamment, Dollinger, p. 54)&amp;amp;nbsp;; cette assimilation a été critiquée depuis (Alioth, p. 175). En tout cas, le conseil interdit en 1362 aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; d’exercer une activité artisanale, obligeant les récalcitrants à entrer dans une des corporations de métier (&amp;#039;&amp;#039;antwercke&amp;#039;&amp;#039;). Aussi le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; marque-t-il progressivement une distinction sociale et politique, désignant les bourgeois n’appartenant pas à un &amp;#039;&amp;#039;antwerck&amp;#039;&amp;#039;, c’est-à-dire les «&amp;amp;nbsp;patriciens bourgeois&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;burger&amp;#039;&amp;#039;) comme les «&amp;amp;nbsp;patriciens nobles&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;edle&amp;#039;&amp;#039;) dans les textes émanant du Conseil (&amp;#039;&amp;#039;Schwörbrief&amp;#039;&amp;#039; de 1433, AVCUS CH 4294, et les suivants). La séparation ne fut cependant pas absolue, et des cas de passage d’un métier aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler &amp;#039;&amp;#039;furent discutés au Conseil de la ville dans la seconde moitié du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, les gens de métier recherchant l’honneur conféré par l’appartenance à une &amp;#039;&amp;#039;Constafel&amp;#039;&amp;#039;, les &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; désirant attirer les plus riches et honorables des antwercke et&amp;amp;nbsp;ainsi regarnir leurs propres rangs, qui connaissaient une diminution considérable (Heusinger, p. 274).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De Strasbourg, le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; connut une diffusion en Alsace (Haguenau 1444, Colmar 1561), mais aussi au-delà, à Zurich (1336). Il est également utilisé dans des villes d’Allemagne du Nord telles que Magdebourg ou Lübeck à la fin du Moyen Age, toujours pour désigner des membres de l’élite sociale, mais sans forcément avoir de signification juridique précise.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De Strasbourg, le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; connut une diffusion en Alsace (Haguenau 1444, Colmar 1561), mais aussi au-delà, à Zurich (1336). Il est également utilisé dans des villes d’Allemagne du Nord telles que Magdebourg ou Lübeck à la fin du Moyen Age, toujours pour désigner des membres de l’élite sociale, mais sans forcément avoir de signification juridique précise.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Bibliographie ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Bibliographie ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Deutsches Rechtswörterbuch&amp;#039;&amp;#039;, article «&amp;amp;nbsp;Konstabel II&amp;amp;nbsp;».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Deutsches Rechtswörterbuch&amp;#039;&amp;#039;, article «&amp;amp;nbsp;Konstabel II&amp;amp;nbsp;».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l14&quot; &gt;Ligne 14 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 17 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;HEUSINGER (Sabine von), &amp;#039;&amp;#039;Die Zunft im Mittelalter. Zur Verflechtung von Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Straßburg&amp;#039;&amp;#039;, Stuttgart, 2009, p. 266-274.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;HEUSINGER (Sabine von), &amp;#039;&amp;#039;Die Zunft im Mittelalter. Zur Verflechtung von Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Straßburg&amp;#039;&amp;#039;, Stuttgart, 2009, p. 266-274.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marcel Thomann&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Olivier Richard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align&lt;/del&gt;: &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marcel Thomann&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/del&gt;, &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Olivier Richard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[Category&lt;/ins&gt;:&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;C]][[Category:Société&lt;/ins&gt;, &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;culture, pratiques sociales, rites et coutumes]]&lt;/ins&gt;[[Category:&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Villes et institutions urbaines&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;C&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-5523:rev-10368 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;diff=5523&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mhubert : correction du style</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;diff=5523&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2020-09-25T13:24:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;correction du style&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 25 septembre 2020 à 13:24&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Constaf(e)ler&amp;#039;&amp;#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&amp;#039;&amp;#039;UBS&amp;#039;&amp;#039; IV/2, p. 36)&amp;amp;nbsp;; il dérive de &amp;#039;&amp;#039;constabularii&amp;#039;&amp;#039;, «&amp;amp;nbsp;utilisateurs de la même écurie&amp;amp;nbsp;», à ne pas confondre avec le mot connétable, qui désigne un grand officier chargé de la cavalerie, qui vient, quant à lui, de &amp;#039;&amp;#039;comes stabuli&amp;#039;&amp;#039;. Les &amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039; sont répartis en &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, des subdivisions spatiales de la ville (Alioth, p. 167), dont ne sont à l’origine membres, sans doute, que ceux des bourgeois qui entretiennent des chevaux et effectuent leur service à cheval. Ce critère apparaît cependant moins clair dès le courant du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, où l’on trouve des &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; servant à pied et des gens de métier le faisant à cheval (la nature du service dépendant de la fortune). Les &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, dirigées par un&amp;#039;&amp;#039;Constafelmeister&amp;#039;&amp;#039;, sont encore mal connues&amp;amp;nbsp;; leur nombre passerait d’une quinzaine au début du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle à huit au début du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Sans que l’on sache exactement par quels mécanismes, elles jouent aussi le rôle de sociétés patriciennes. Plusieurs historiens leur associent un poêle (&amp;#039;&amp;#039;Trinkstube&amp;#039;&amp;#039;) ainsi que des pratiques de distinction (vêtements distinctifs notamment, Dollinger, p. 54)&amp;amp;nbsp;; cette assimilation a été critiquée depuis (Alioth, p. 175). En tout cas, le conseil interdit en 1362 aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; d’exercer une activité artisanale, obligeant les récalcitrants à entrer dans une des corporations de métier (&amp;#039;&amp;#039;antwercke&amp;#039;&amp;#039;). Aussi le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; marque-t-il progressivement une distinction sociale et politique, désignant les bourgeois n’appartenant pas à un &amp;#039;&amp;#039;antwerck&amp;#039;&amp;#039;, c’est-à-dire les «&amp;amp;nbsp;patriciens bourgeois&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;burger&amp;#039;&amp;#039;) comme les «&amp;amp;nbsp;patriciens nobles&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;edle&amp;#039;&amp;#039;) dans les textes émanant du Conseil (&amp;#039;&amp;#039;Schwörbrief&amp;#039;&amp;#039; de 1433, AVCUS CH 4294, et les suivants). La séparation ne fut cependant pas absolue, et des cas de passage d’un métier aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler &amp;#039;&amp;#039;furent discutés au Conseil de la ville dans la seconde moitié du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, les gens de métier recherchant l’honneur conféré par l’appartenance à une &amp;#039;&amp;#039;Constafel&amp;#039;&amp;#039;, les &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; désirant attirer les plus riches et honorables des antwercke et&amp;amp;nbsp;ainsi regarnir leurs propres rangs, qui connaissaient une diminution considérable (Heusinger, p. 274).&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;De Strasbourg, le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; connut une diffusion en Alsace (Haguenau 1444, Colmar 1561), mais aussi au-delà, à Zurich (1336). Il est également utilisé dans des villes d’Allemagne du Nord telles que Magdebourg ou Lübeck à la fin du Moyen Age, toujours pour désigner des membres de l’élite sociale, mais sans forcément avoir de signification juridique précise.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Constaf(e)ler&amp;#039;&amp;#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&amp;#039;&amp;#039;UBS&amp;#039;&amp;#039; IV/2, p. 36)&amp;amp;nbsp;; il dérive de &amp;#039;&amp;#039;constabularii&amp;#039;&amp;#039;, «&amp;amp;nbsp;utilisateurs de la même écurie&amp;amp;nbsp;», à ne pas confondre avec le mot connétable, qui désigne un grand officier chargé de la cavalerie, qui vient, quant à lui, de &amp;#039;&amp;#039;comes stabuli&amp;#039;&amp;#039;. Les &amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039; sont répartis en &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, des subdivisions spatiales de la ville (Alioth, p. 167), dont ne sont à l’origine membres, sans doute, que ceux des bourgeois qui entretiennent des chevaux et effectuent leur service à cheval. Ce critère apparaît cependant moins clair dès le courant du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, où l’on trouve des &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; servant à pied et des gens de métier le faisant à cheval (la nature du service dépendant de la fortune). Les &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, dirigées par un&amp;#039;&amp;#039;Constafelmeister&amp;#039;&amp;#039;, sont encore mal connues&amp;amp;nbsp;; leur nombre passerait d’une quinzaine au début du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle à huit au début du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Sans que l’on sache exactement par quels mécanismes, elles jouent aussi le rôle de sociétés patriciennes. Plusieurs historiens leur associent un poêle (&amp;#039;&amp;#039;Trinkstube&amp;#039;&amp;#039;) ainsi que des pratiques de distinction (vêtements distinctifs notamment, Dollinger, p. 54)&amp;amp;nbsp;; cette assimilation a été critiquée depuis (Alioth, p. 175). En tout cas, le conseil interdit en 1362 aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; d’exercer une activité artisanale, obligeant les récalcitrants à entrer dans une des corporations de métier (&amp;#039;&amp;#039;antwercke&amp;#039;&amp;#039;). Aussi le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; marque-t-il progressivement une distinction sociale et politique, désignant les bourgeois n’appartenant pas à un &amp;#039;&amp;#039;antwerck&amp;#039;&amp;#039;, c’est-à-dire les «&amp;amp;nbsp;patriciens bourgeois&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;burger&amp;#039;&amp;#039;) comme les «&amp;amp;nbsp;patriciens nobles&amp;amp;nbsp;» (&amp;#039;&amp;#039;edle&amp;#039;&amp;#039;) dans les textes émanant du Conseil (&amp;#039;&amp;#039;Schwörbrief&amp;#039;&amp;#039; de 1433, AVCUS CH 4294, et les suivants). La séparation ne fut cependant pas absolue, et des cas de passage d’un métier aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler &amp;#039;&amp;#039;furent discutés au Conseil de la ville dans la seconde moitié du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, les gens de métier recherchant l’honneur conféré par l’appartenance à une &amp;#039;&amp;#039;Constafel&amp;#039;&amp;#039;, les &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; désirant attirer les plus riches et honorables des antwercke et&amp;amp;nbsp;ainsi regarnir leurs propres rangs, qui connaissaient une diminution considérable (Heusinger, p. 274).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Bibliographie&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/span&amp;gt; &lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;#039;&amp;#039;Deutsches Rechtswörterbuch&amp;#039;&amp;#039;, article «&amp;amp;nbsp;Konstabel II&amp;amp;nbsp;».&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;ALIOTH (Martin), &amp;#039;&amp;#039;Gruppen an der Macht. Zünfte und Patriziat in Strassburg im 14. und 15. Jahrhundert. Untersuchungen zu Verfassung, Wirtschaftsgefüge und Sozialstruktur&amp;#039;&amp;#039;, Bâle, 1988, p. 166-250.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;DOLLINGER (Philippe), «&amp;amp;nbsp;L’émancipation de la ville et la domination du patriciat (1200-1349)&amp;amp;nbsp;», LIVET (Georges), RAPP (Francis) (dir.), &amp;#039;&amp;#039;Histoire de Strasbourg des origines à nos jours. Volume 2&amp;amp;nbsp;: Strasbourg des Grandes Invasions au XVI&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle&amp;#039;&amp;#039;, Strasbourg, 1981, p. 39-94, ici p. 54, et «&amp;amp;nbsp;La ville libre à la fin du Moyen Age&amp;amp;nbsp;», ibid., p. 99-175, ici p. 131-134.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;GILOMEN (Hans-Jörg), «&amp;amp;nbsp;Constafler, Constofler&amp;amp;nbsp;», &amp;#039;&amp;#039;Lexikon des Mittelalters&amp;#039;&amp;#039;, vol. III, col. 166-167.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;HEUSINGER (Sabine von), &amp;#039;&amp;#039;Die Zunft im Mittelalter. Zur Verflechtung von Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Straßburg&amp;#039;&amp;#039;, Stuttgart, 2009, p. 266-274.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marcel Thomann&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Olivier Richard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De Strasbourg, le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; connut une diffusion en Alsace (Haguenau 1444, Colmar 1561), mais aussi au-delà, à Zurich (1336). Il est également utilisé dans des villes d’Allemagne du Nord telles que Magdebourg ou Lübeck à la fin du Moyen Age, toujours pour désigner des membres de l’élite sociale, mais sans forcément avoir de signification juridique précise.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Bibliographie ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;Deutsches Rechtswörterbuch&amp;#039;&amp;#039;, article «&amp;amp;nbsp;Konstabel II&amp;amp;nbsp;».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ALIOTH (Martin), &amp;#039;&amp;#039;Gruppen an der Macht. Zünfte und Patriziat in Strassburg im 14. und 15. Jahrhundert. Untersuchungen zu Verfassung, Wirtschaftsgefüge und Sozialstruktur&amp;#039;&amp;#039;, Bâle, 1988, p. 166-250.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;DOLLINGER (Philippe), «&amp;amp;nbsp;L’émancipation de la ville et la domination du patriciat (1200-1349)&amp;amp;nbsp;», LIVET (Georges), RAPP (Francis) (dir.), &amp;#039;&amp;#039;Histoire de Strasbourg des origines à nos jours. Volume 2&amp;amp;nbsp;: Strasbourg des Grandes Invasions au XVI&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle&amp;#039;&amp;#039;, Strasbourg, 1981, p. 39-94, ici p. 54, et «&amp;amp;nbsp;La ville libre à la fin du Moyen Age&amp;amp;nbsp;», ibid., p. 99-175, ici p. 131-134.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;GILOMEN (Hans-Jörg), «&amp;amp;nbsp;Constafler, Constofler&amp;amp;nbsp;», &amp;#039;&amp;#039;Lexikon des Mittelalters&amp;#039;&amp;#039;, vol. III, col. 166-167.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;HEUSINGER (Sabine von), &amp;#039;&amp;#039;Die Zunft im Mittelalter. Zur Verflechtung von Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Straßburg&amp;#039;&amp;#039;, Stuttgart, 2009, p. 266-274.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marcel Thomann&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Olivier Richard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:C]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:C]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-2745:rev-5523 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mhubert</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;diff=2745&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mhubert le 7 octobre 2019 à 14:12</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;diff=2745&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-10-07T14:12:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 7 octobre 2019 à 14:12&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Constaf(e)ler&amp;#039;&amp;#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&amp;#039;&amp;#039;UBS&amp;#039;&amp;#039; IV/2, p. 36) ; il dérive de &amp;#039;&amp;#039;constabularii&amp;#039;&amp;#039;, « utilisateurs de la même écurie », à ne pas confondre avec le mot connétable, qui désigne un grand officier chargé de la cavalerie, qui vient, quant à lui, de &amp;#039;&amp;#039;comes stabuli&amp;#039;&amp;#039;. Les &amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039; sont répartis en &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, des subdivisions spatiales de la ville (Alioth, p. 167), dont ne sont à l’origine membres, sans doute, que ceux des bourgeois qui entretiennent des chevaux et effectuent leur service à cheval. Ce critère apparaît cependant moins clair dès le courant du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, où l’on trouve des &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; servant à pied et des gens de métier le faisant à cheval (la nature du service dépendant de la fortune). Les &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, dirigées par un&amp;#039;&amp;#039;Constafelmeister&amp;#039;&amp;#039;, sont encore mal connues ; leur nombre passerait d’une quinzaine au début du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle à huit au début du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Sans que l’on sache exactement par quels mécanismes, elles jouent aussi le rôle de sociétés patriciennes. Plusieurs historiens leur associent un poêle (&amp;#039;&amp;#039;Trinkstube&amp;#039;&amp;#039;) ainsi que des pratiques de distinction (vêtements distinctifs notamment, Dollinger, p. 54) ; cette assimilation a été critiquée depuis (Alioth, p. 175). En tout cas, le conseil interdit en 1362 aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; d’exercer une activité artisanale, obligeant les récalcitrants à entrer dans une des corporations de métier (&amp;#039;&amp;#039;antwercke&amp;#039;&amp;#039;). Aussi le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; marque-t-il progressivement une distinction sociale et politique, désignant les bourgeois n’appartenant pas à un &amp;#039;&amp;#039;antwerck&amp;#039;&amp;#039;, c’est-à-dire les « patriciens bourgeois » (&amp;#039;&amp;#039;burger&amp;#039;&amp;#039;) comme les « patriciens nobles » (&amp;#039;&amp;#039;edle&amp;#039;&amp;#039;) dans les textes émanant du Conseil (&amp;#039;&amp;#039;Schwörbrief&amp;#039;&amp;#039; de 1433, AVCUS CH 4294, et les suivants). La séparation ne fut cependant pas absolue, et des cas de passage d’un métier aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler &amp;#039;&amp;#039;furent discutés au Conseil de la ville dans la seconde moitié du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, les gens de métier recherchant l’honneur conféré par l’appartenance à une &amp;#039;&amp;#039;Constafel&amp;#039;&amp;#039;, les &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; désirant attirer les plus riches et honorables des antwercke et&amp;amp;nbsp;ainsi regarnir leurs propres rangs, qui connaissaient une diminution considérable (Heusinger, p. 274).&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;De Strasbourg, le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; connut une diffusion en Alsace (Haguenau 1444, Colmar 1561), mais aussi au-delà, à Zurich (1336). Il est également utilisé dans des villes d’Allemagne du Nord telles que Magdebourg ou Lübeck à la fin du Moyen Age, toujours pour désigner des membres de l’élite sociale, mais sans forcément avoir de signification juridique précise.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Constaf(e)ler&amp;#039;&amp;#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&amp;#039;&amp;#039;UBS&amp;#039;&amp;#039; IV/2, p. 36)&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; il dérive de &amp;#039;&amp;#039;constabularii&amp;#039;&amp;#039;, «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;utilisateurs de la même écurie&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», à ne pas confondre avec le mot connétable, qui désigne un grand officier chargé de la cavalerie, qui vient, quant à lui, de &amp;#039;&amp;#039;comes stabuli&amp;#039;&amp;#039;. Les &amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039; sont répartis en &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, des subdivisions spatiales de la ville (Alioth, p. 167), dont ne sont à l’origine membres, sans doute, que ceux des bourgeois qui entretiennent des chevaux et effectuent leur service à cheval. Ce critère apparaît cependant moins clair dès le courant du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, où l’on trouve des &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; servant à pied et des gens de métier le faisant à cheval (la nature du service dépendant de la fortune). Les &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, dirigées par un&amp;#039;&amp;#039;Constafelmeister&amp;#039;&amp;#039;, sont encore mal connues&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; leur nombre passerait d’une quinzaine au début du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle à huit au début du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Sans que l’on sache exactement par quels mécanismes, elles jouent aussi le rôle de sociétés patriciennes. Plusieurs historiens leur associent un poêle (&amp;#039;&amp;#039;Trinkstube&amp;#039;&amp;#039;) ainsi que des pratiques de distinction (vêtements distinctifs notamment, Dollinger, p. 54)&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; cette assimilation a été critiquée depuis (Alioth, p. 175). En tout cas, le conseil interdit en 1362 aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; d’exercer une activité artisanale, obligeant les récalcitrants à entrer dans une des corporations de métier (&amp;#039;&amp;#039;antwercke&amp;#039;&amp;#039;). Aussi le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; marque-t-il progressivement une distinction sociale et politique, désignant les bourgeois n’appartenant pas à un &amp;#039;&amp;#039;antwerck&amp;#039;&amp;#039;, c’est-à-dire les «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;patriciens bourgeois&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» (&amp;#039;&amp;#039;burger&amp;#039;&amp;#039;) comme les «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;patriciens nobles&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;» (&amp;#039;&amp;#039;edle&amp;#039;&amp;#039;) dans les textes émanant du Conseil (&amp;#039;&amp;#039;Schwörbrief&amp;#039;&amp;#039; de 1433, AVCUS CH 4294, et les suivants). La séparation ne fut cependant pas absolue, et des cas de passage d’un métier aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler &amp;#039;&amp;#039;furent discutés au Conseil de la ville dans la seconde moitié du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, les gens de métier recherchant l’honneur conféré par l’appartenance à une &amp;#039;&amp;#039;Constafel&amp;#039;&amp;#039;, les &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; désirant attirer les plus riches et honorables des antwercke et&amp;amp;nbsp;ainsi regarnir leurs propres rangs, qui connaissaient une diminution considérable (Heusinger, p. 274).&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;De Strasbourg, le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; connut une diffusion en Alsace (Haguenau 1444, Colmar 1561), mais aussi au-delà, à Zurich (1336). Il est également utilisé dans des villes d’Allemagne du Nord telles que Magdebourg ou Lübeck à la fin du Moyen Age, toujours pour désigner des membres de l’élite sociale, mais sans forcément avoir de signification juridique précise.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Bibliographie&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large&amp;quot;&amp;gt;Bibliographie&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Deutsches Rechtswörterbuch&amp;#039;&amp;#039;, article « Konstabel II ».&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;ALIOTH (Martin), &amp;#039;&amp;#039;Gruppen an der Macht. Zünfte und Patriziat in Strassburg im 14. und 15. Jahrhundert. Untersuchungen zu Verfassung, Wirtschaftsgefüge und Sozialstruktur&amp;#039;&amp;#039;, Bâle, 1988, p. 166-250.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;DOLLINGER (Philippe), « L’émancipation de la ville et la domination du patriciat (1200-1349) », LIVET (Georges), RAPP (Francis) (dir.), &amp;#039;&amp;#039;Histoire de Strasbourg des origines à nos jours. Volume 2 : Strasbourg des Grandes Invasions au XVI&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle&amp;#039;&amp;#039;, Strasbourg, 1981, p. 39-94, ici p. 54, et « La ville libre à la fin du Moyen Age », ibid., p. 99-175, ici p. 131-134.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;GILOMEN (Hans-Jörg), « Constafler, Constofler », &amp;#039;&amp;#039;Lexikon des Mittelalters&amp;#039;&amp;#039;, vol. III, col. 166-167.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;HEUSINGER (Sabine von), &amp;#039;&amp;#039;Die Zunft im Mittelalter. Zur Verflechtung von Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Straßburg&amp;#039;&amp;#039;, Stuttgart, 2009, p. 266-274.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marcel Thomann&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Olivier Richard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Deutsches Rechtswörterbuch&amp;#039;&amp;#039;, article «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Konstabel II&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;».&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;ALIOTH (Martin), &amp;#039;&amp;#039;Gruppen an der Macht. Zünfte und Patriziat in Strassburg im 14. und 15. Jahrhundert. Untersuchungen zu Verfassung, Wirtschaftsgefüge und Sozialstruktur&amp;#039;&amp;#039;, Bâle, 1988, p. 166-250.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;DOLLINGER (Philippe), «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;L’émancipation de la ville et la domination du patriciat (1200-1349)&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», LIVET (Georges), RAPP (Francis) (dir.), &amp;#039;&amp;#039;Histoire de Strasbourg des origines à nos jours. Volume 2&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: Strasbourg des Grandes Invasions au XVI&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle&amp;#039;&amp;#039;, Strasbourg, 1981, p. 39-94, ici p. 54, et «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;La ville libre à la fin du Moyen Age&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», ibid., p. 99-175, ici p. 131-134.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;GILOMEN (Hans-Jörg), «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;Constafler, Constofler&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», &amp;#039;&amp;#039;Lexikon des Mittelalters&amp;#039;&amp;#039;, vol. III, col. 166-167.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;HEUSINGER (Sabine von), &amp;#039;&amp;#039;Die Zunft im Mittelalter. Zur Verflechtung von Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Straßburg&amp;#039;&amp;#039;, Stuttgart, 2009, p. 266-274.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marcel Thomann&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Olivier Richard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[Category:C]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-1978:rev-2745 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mhubert</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;diff=1978&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira : Page créée avec « &lt;p class=&quot;mw-parser-output&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Le terme de &#039;&#039;Constofler&#039;&#039; (&#039;&#039;Constofeler&#039;&#039;, &#039;&#039;Constaf(e)ler&#039;&#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&#039;&#039;UBS&#039;&#039; IV/2, p... »</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Constofler&amp;diff=1978&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-05-27T16:48:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Page créée avec « &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Constaf(e)ler&amp;#039;&amp;#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&amp;#039;&amp;#039;UBS&amp;#039;&amp;#039; IV/2, p... »&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Nouvelle page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Constaf(e)ler&amp;#039;&amp;#039;) apparaît à Strasbourg vers 1310 (&amp;#039;&amp;#039;UBS&amp;#039;&amp;#039; IV/2, p. 36) ; il dérive de &amp;#039;&amp;#039;constabularii&amp;#039;&amp;#039;, « utilisateurs de la même écurie », à ne pas confondre avec le mot connétable, qui désigne un grand officier chargé de la cavalerie, qui vient, quant à lui, de &amp;#039;&amp;#039;comes stabuli&amp;#039;&amp;#039;. Les &amp;#039;&amp;#039;Constofeler&amp;#039;&amp;#039; sont répartis en &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, des subdivisions spatiales de la ville (Alioth, p. 167), dont ne sont à l’origine membres, sans doute, que ceux des bourgeois qui entretiennent des chevaux et effectuent leur service à cheval. Ce critère apparaît cependant moins clair dès le courant du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, où l’on trouve des &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; servant à pied et des gens de métier le faisant à cheval (la nature du service dépendant de la fortune). Les &amp;#039;&amp;#039;Constafeln&amp;#039;&amp;#039;, dirigées par un&amp;#039;&amp;#039;Constafelmeister&amp;#039;&amp;#039;, sont encore mal connues ; leur nombre passerait d’une quinzaine au début du XIV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle à huit au début du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle. Sans que l’on sache exactement par quels mécanismes, elles jouent aussi le rôle de sociétés patriciennes. Plusieurs historiens leur associent un poêle (&amp;#039;&amp;#039;Trinkstube&amp;#039;&amp;#039;) ainsi que des pratiques de distinction (vêtements distinctifs notamment, Dollinger, p. 54) ; cette assimilation a été critiquée depuis (Alioth, p. 175). En tout cas, le conseil interdit en 1362 aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; d’exercer une activité artisanale, obligeant les récalcitrants à entrer dans une des corporations de métier (&amp;#039;&amp;#039;antwercke&amp;#039;&amp;#039;). Aussi le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; marque-t-il progressivement une distinction sociale et politique, désignant les bourgeois n’appartenant pas à un &amp;#039;&amp;#039;antwerck&amp;#039;&amp;#039;, c’est-à-dire les « patriciens bourgeois » (&amp;#039;&amp;#039;burger&amp;#039;&amp;#039;) comme les « patriciens nobles » (&amp;#039;&amp;#039;edle&amp;#039;&amp;#039;) dans les textes émanant du Conseil (&amp;#039;&amp;#039;Schwörbrief&amp;#039;&amp;#039; de 1433, AVCUS CH 4294, et les suivants). La séparation ne fut cependant pas absolue, et des cas de passage d’un métier aux &amp;#039;&amp;#039;Constofler &amp;#039;&amp;#039;furent discutés au Conseil de la ville dans la seconde moitié du XV&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, les gens de métier recherchant l’honneur conféré par l’appartenance à une &amp;#039;&amp;#039;Constafel&amp;#039;&amp;#039;, les &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; désirant attirer les plus riches et honorables des antwercke et&amp;amp;nbsp;ainsi regarnir leurs propres rangs, qui connaissaient une diminution considérable (Heusinger, p. 274).&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;De Strasbourg, le terme de &amp;#039;&amp;#039;Constofler&amp;#039;&amp;#039; connut une diffusion en Alsace (Haguenau 1444, Colmar 1561), mais aussi au-delà, à Zurich (1336). Il est également utilisé dans des villes d’Allemagne du Nord telles que Magdebourg ou Lübeck à la fin du Moyen Age, toujours pour désigner des membres de l’élite sociale, mais sans forcément avoir de signification juridique précise.&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
== &amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:x-large;&amp;quot;&amp;gt;Bibliographie&amp;lt;/span&amp;gt; ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Deutsches Rechtswörterbuch&amp;#039;&amp;#039;, article « Konstabel II ».&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ALIOTH (Martin), &amp;#039;&amp;#039;Gruppen an der Macht. Zünfte und Patriziat in Strassburg im 14. und 15. Jahrhundert. Untersuchungen zu Verfassung, Wirtschaftsgefüge und Sozialstruktur&amp;#039;&amp;#039;, Bâle, 1988, p. 166-250.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;DOLLINGER (Philippe), « L’émancipation de la ville et la domination du patriciat (1200-1349) », LIVET (Georges), RAPP (Francis) (dir.), &amp;#039;&amp;#039;Histoire de Strasbourg des origines à nos jours. Volume 2 : Strasbourg des Grandes Invasions au XVI&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle&amp;#039;&amp;#039;, Strasbourg, 1981, p. 39-94, ici p. 54, et « La ville libre à la fin du Moyen Age », ibid., p. 99-175, ici p. 131-134.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;GILOMEN (Hans-Jörg), « Constafler, Constofler », &amp;#039;&amp;#039;Lexikon des Mittelalters&amp;#039;&amp;#039;, vol. III, col. 166-167.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;HEUSINGER (Sabine von), &amp;#039;&amp;#039;Die Zunft im Mittelalter. Zur Verflechtung von Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Straßburg&amp;#039;&amp;#039;, Stuttgart, 2009, p. 266-274.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marcel Thomann&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Olivier Richard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
</feed>