<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fr">
	<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Casuel</id>
	<title>Casuel - Historique des versions</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Casuel"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-21T00:41:30Z</updated>
	<subtitle>Historique des versions pour cette page sur le wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.31.16</generator>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=9585&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira le 28 mars 2021 à 20:04</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=9585&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-03-28T20:04:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 28 mars 2021 à 20:04&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l44&quot; &gt;Ligne 44 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 44 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:C]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:C&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]][[Category:Eglises et cultes]][[Category:Etat et pouvoirs]][[Category:Fiscalité et impositions&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-5267:rev-9585 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=5267&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mhubert : correction du style</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=5267&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2020-09-22T07:52:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;correction du style&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 22 septembre 2020 à 07:52&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]]), les lods et ventes.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;V.&amp;amp;nbsp;[[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]][[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|&amp;amp;nbsp;(droit d&amp;#039;)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]]), les lods et ventes.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;V.&amp;amp;nbsp;[[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]][[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|&amp;amp;nbsp;(droit d&amp;#039;)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Église catholique =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Église catholique =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions&amp;amp;nbsp;; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;larger&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei&amp;amp;nbsp;: Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;V. [[Avoine_de_chrétienté|Avoine de chrétienté]],&amp;amp;nbsp;[[Baptême|Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions&amp;amp;nbsp;; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;medium&lt;/ins&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei&amp;amp;nbsp;: Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;V. [[Avoine_de_chrétienté|Avoine de chrétienté]],&amp;amp;nbsp;[[Baptême|Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Églises protestantes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Églises protestantes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine&amp;amp;nbsp;: le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte&amp;amp;nbsp;; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes&amp;amp;nbsp;; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B)&amp;amp;nbsp;; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;larger&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;ARNOLD (Matthieu), «&amp;amp;nbsp;L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons&amp;amp;nbsp;», &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&lt;/del&gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;/del&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/del&gt;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine&amp;amp;nbsp;: le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte&amp;amp;nbsp;; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes&amp;amp;nbsp;; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B)&amp;amp;nbsp;; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;medium&lt;/ins&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ARNOLD (Matthieu), «&amp;amp;nbsp;L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons&amp;amp;nbsp;», &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:C]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:C]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-2930:rev-5267 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mhubert</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=2930&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mhubert le 7 octobre 2019 à 14:56</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=2930&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-10-07T14:56:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 7 octobre 2019 à 14:56&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]]), les lods et ventes.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;V.&amp;amp;nbsp;[[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]][[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|&amp;amp;nbsp;(droit d&amp;#039;)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]]), les lods et ventes.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;V.&amp;amp;nbsp;[[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]][[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|&amp;amp;nbsp;(droit d&amp;#039;)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Église catholique =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Église catholique =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions&amp;amp;nbsp;; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei&amp;amp;nbsp;: Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;V. [[Avoine_de_chrétienté|Avoine de chrétienté]],&amp;amp;nbsp;[[Baptême|Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions&amp;amp;nbsp;; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei&amp;amp;nbsp;: Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;V. [[Avoine_de_chrétienté|Avoine de chrétienté]],&amp;amp;nbsp;[[Baptême|Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Églises protestantes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Églises protestantes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine&amp;amp;nbsp;: le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte&amp;amp;nbsp;; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes&amp;amp;nbsp;; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B)&amp;amp;nbsp;; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;ARNOLD (Matthieu), «&amp;amp;nbsp;L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons&amp;amp;nbsp;», &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;;&lt;/del&gt;&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine&amp;amp;nbsp;: le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte&amp;amp;nbsp;; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes&amp;amp;nbsp;; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B)&amp;amp;nbsp;; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;ARNOLD (Matthieu), «&amp;amp;nbsp;L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons&amp;amp;nbsp;», &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[Category:C]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-1630:rev-2930 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mhubert</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=1630&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira le 9 avril 2019 à 20:32</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=1630&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-04-09T20:32:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 9 avril 2019 à 20:32&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]]), les lods et ventes.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V.&amp;amp;nbsp;[[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]][[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|&amp;amp;nbsp;(droit d&amp;#039;)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]]), les lods et ventes.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V.&amp;amp;nbsp;[[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|Aubaine]][[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|&amp;amp;nbsp;(droit d&amp;#039;)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Église catholique =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Église catholique =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions&amp;amp;nbsp;; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei&amp;amp;nbsp;: Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V. [[Avoine_de_chrétienté|&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Avoine_de_chrétienté&lt;/del&gt;]],&amp;amp;nbsp;[[Baptême|Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions&amp;amp;nbsp;; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei&amp;amp;nbsp;: Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V. [[Avoine_de_chrétienté|&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Avoine de chrétienté&lt;/ins&gt;]],&amp;amp;nbsp;[[Baptême|Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Églises protestantes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Églises protestantes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine&amp;amp;nbsp;: le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte&amp;amp;nbsp;; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes&amp;amp;nbsp;; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B)&amp;amp;nbsp;; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ARNOLD (Matthieu), «&amp;amp;nbsp;L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons&amp;amp;nbsp;», &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine&amp;amp;nbsp;: le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte&amp;amp;nbsp;; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes&amp;amp;nbsp;; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B)&amp;amp;nbsp;; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ARNOLD (Matthieu), «&amp;amp;nbsp;L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons&amp;amp;nbsp;», &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-1629:rev-1630 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=1629&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira le 9 avril 2019 à 20:32</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=1629&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-04-09T20:32:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fr&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #222; text-align: center;&quot;&gt;Version du 9 avril 2019 à 20:32&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot; &gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 1 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Aubaine&lt;/del&gt;|Aubaine]]), les lods et ventes.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V.&amp;amp;nbsp;[[Aubaine|&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Aubaine&lt;/del&gt;]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Aubaine_(droit_d&amp;#039;)&lt;/ins&gt;|Aubaine]]), les lods et ventes.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V.&amp;amp;nbsp;[[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Aubaine_(droit_d&amp;#039;)|&lt;/ins&gt;Aubaine&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]][[Aubaine_(droit_d&amp;#039;)&lt;/ins&gt;|&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;(droit d&amp;#039;)&lt;/ins&gt;]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Église catholique =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Église catholique =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions ; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei : Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V. [[Avoine_de_chrétienté]],&amp;amp;nbsp;[[Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V. [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Avoine_de_chrétienté|&lt;/ins&gt;Avoine_de_chrétienté]],&amp;amp;nbsp;[[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Baptême|&lt;/ins&gt;Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Églises protestantes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Églises protestantes =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine : le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte ; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes ; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B) ; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ARNOLD (Matthieu), « L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons », &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&#039;diff-marker&#039;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;: le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B)&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ARNOLD (Matthieu), «&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/ins&gt;», &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key mediawikidb:diff::1.12:old-1628:rev-1629 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
	<entry>
		<id>https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=1628&amp;oldid=prev</id>
		<title>Cpereira : Page créée avec « &lt;p class=&quot;mw-parser-output&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les auba... »</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://dhialsace.bnu.fr/w/index.php?title=Casuel&amp;diff=1628&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2019-04-09T20:31:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Page créée avec « &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les auba... »&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Nouvelle page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenus fortuits, qui n’arrivent pas régulièrement. Les revenus casuels des princes et seigneurs sont les aubaines (v. [[Aubaine|Aubaine]]), les lods et ventes.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Se dit aussi des revenus des ministres du culte à l’occasion des offices et sacrements qu’ils célèbrent.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V.&amp;amp;nbsp;[[Aubaine|Aubaine]], &amp;#039;&amp;#039;[[Boespfennig|Boespfennig]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;[[Déshérence_(droit_de)|Déshérence (droit de)]], [[Enregistrement|Enregistrement]], [[Ferme_(des_impôts)|Ferme (des impôts)]], [[Finances_des_villes_(Moyen_Age_et_Temps_modernes)|Finances des villes (Moyen Age et Temps modernes)]], &amp;#039;&amp;#039;[[Gefäll(e)|Gefäll(e)]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Imbiss|Imbiss]]&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
= Église catholique =&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Casuel – droits d’étole, &amp;#039;&amp;#039;jura stolae&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Stolgebühren&amp;#039;&amp;#039;,&amp;#039;&amp;#039;Sporteln&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Revenu accessoire, variable selon les circonstances (ou cas, d’où le nom), que l’on retire d’un office ou d’un emploi en sus de la rémunération fixe. Dans le domaine religieux, on appelle ainsi les offrandes faites à l’officiant lors de baptêmes, mariages et sépultures (cérémonies pour lesquelles il ne porte que l’étole et non la chasuble) ou encore les honoraires de messe. Proscrit aux premiers temps du christianisme, le casuel a fini par être progressivement toléré et régi comme une taxe. Outre les cas cités, la pratique s’était étendue à la confession (&amp;#039;&amp;#039;Beichtpfennig&amp;#039;&amp;#039;), à l’administration des derniers sacrements, à la bénédiction de l’eau baptismale, aux processions ; dans ce dernier cas, il s’agissait plus souvent d’une prestation en nature sous forme d’une collation (&amp;#039;&amp;#039;Imbiss&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;Zehrung&amp;#039;&amp;#039;), prise en commun avec les autorités locales, comme ce fut régulièrement le cas à Molsheim.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;FERRIERE (Claude Joseph de),&amp;#039;&amp;#039;Dictionnaire de droit et de pratique, contenant l’explication des termes de droit, d’ordonnances, de coutumes et de pratique avec les juridictions de France&amp;#039;&amp;#039;, Paris, Saint-Etienne, 1762, t. I, p. 332.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;PFLEGER (Lucien), &amp;#039;&amp;#039;Die elsässiche Pfarrei : Ihre Entstehung und Entwicklung. Ein Beitrag zur kirchlichen Rechts- und Kulturgeschichte...&amp;#039;&amp;#039;, Strassburg, 1936., p. 354-375.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;V. [[Avoine_de_chrétienté]],&amp;amp;nbsp;[[Baptême]], [[Concordat|Concordat]] ([[Articles_organiques_(catholiques)|articles organiques catholiques]]), [[Confession|Confession]] (&amp;#039;&amp;#039;confessionalia&amp;#039;&amp;#039;), [[Congrue_(Portion)|Congrue (Portion)]], [[Curé_royal|Curé royal]], &amp;#039;&amp;#039;[[Evangeliigarben|Evangeliigarben]]&amp;#039;&amp;#039;, [[Fabrique|Fabrique]], &amp;#039;&amp;#039;[[Glockengarben|Glockengarben]]&amp;#039;&amp;#039;,&amp;amp;nbsp;&amp;#039;&amp;#039;[[Kilberbrot|Kilberbrot]]&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;[[Kirche|Kirche]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Louis Schlaefli&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
= Églises protestantes =&lt;br /&gt;
&amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans l’espace protestant, on parle de casuels pour désigner les actes et les cérémonies autres que le culte dominical ou d’autres célébrations de l’année liturgique. Au sens étroit du terme, on vise par là des rites de passage célébrés tout au long de la vie humaine : le baptême, la confirmation, le mariage, les obsèques.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Dans un sens plus large, les casuels comprennent aussi les actes cultuels particuliers tels que l’ordination au ministère pastoral ou l’installation d’un pasteur dans un ministère paroissial ou spécialisé, ainsi que diverses cérémonies de bénédiction (par exemple la consécration d’une église ou d’un cimetière, la bénédiction de cloches, d’un orgue, etc.), ou encore la sainte cène des malades et des mourants, célébrée à domicile, la confession privée.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Le baptême et la sainte cène sont fondés directement sur une institution du Christ selon&amp;amp;nbsp;l’Écriture sainte ; d’autres casuels comme le mariage et les obsèques s’enracinent dans la piété et les coutumes chrétiennes ; d’autres enfin comme les diverses consécrations relèvent du contexte et de l’appréciation des uns et des autres.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Après la Réforme, ces actes cultuels continuent à être facturés aux paroissiens des Églises protestantes en Alsace, comme l’atteste en 1777 le pasteur Jean Georges Stuber dans une lettre à son successeur Oberlin, à qui il apprend que, dans les deux paroisses du Ban de la Roche, cette pratique n’est toutefois pas en usage. Aussi, lorsque Jean-Frédéric Oberlin tente de la rétablir, il se heurte à une vive opposition des paroissiens et il consacre son sermon du 7.12.1777 à cette question (Musée Oberlin 14/67B) ; des recettes de casuel sont conservées dans ses registres de 1777 à 1783.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;Ainsi, en règle générale, à compter du XIX&amp;lt;sup&amp;gt;e&amp;lt;/sup&amp;gt; siècle, le pasteur n’est pas rémunéré pour ces actes. En tout cas, il n’y a pas de barème, sauf pour les frais d’entretien et de chauffage de l’église. Il arrive que les fidèles fassent, en toute liberté, un don. Le pasteur en dispose librement, soit en l’affectant à une oeuvre d’Église, soit en gardant la somme pour lui.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:larger;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bibliographie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;ARNOLD (Matthieu), « L’œuvre sociale de Jean Frédéric Oberlin au travers de quelques sermons », &amp;#039;&amp;#039;Le Tabourier&amp;#039;&amp;#039;, mai 2007, p. 12-25.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN (Jean-Frédéric), &amp;#039;&amp;#039;Correspondance et textes complémentaires&amp;#039;&amp;#039;.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;OBERLIN Johann Friedrich, &amp;#039;&amp;#039;Briefwechsel und zusätzliche Texte 1740-1783&amp;#039;&amp;#039;, textes établis et annotés par Gustave Koch, p. 6-7, à paraître.&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: right;&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marc Lienhard&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bernard Vogler&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p class=&amp;quot;mw-parser-output&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: justify;&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Cpereira</name></author>
		
	</entry>
</feed>